Düşüncənin aydınlığının pozulması; insan zaman və məkanda pis yönəlir, ardıcıl düşünə bilmir və diqqətini çətinliklə saxlayır.
Sinonimlər: Şüurun dolaşıqlığı
Şüur qarışıqlığı elə bir vəziyyətdir ki, insan oyaqdır, lakin aydın düşünə bilmir: söhbətin mövzusunu itirir, harada olduğunu və saatın neçə olduğunu anlamır, insanları və hadisələri qarışdırır, sadə xahişləri çətinliklə yerinə yetirir. Qarışıqlıq kəskin yaranıbsa və onun dərəcəsi gün ərzində dəyişirsə, bu, adətən deliriumdur — səbəbin axtarılmasını tələb edən təxirəsalınmaz vəziyyət. Tədricən artan qarışıqlıq daha çox demensiya üçün xarakterikdir.
Mümkün səbəblər
- İnfeksiyalar: pnevmoniya, sidik yollarının infeksiyası (xüsusilə yaşlılarda), sepsis, meningit, ensefalit.
- Mübadilə pozuntuları: hipoqlikemiya və yüksək şəkər, hiponatriemiya və digər elektrolit dəyişiklikləri, susuzlaşma, böyrək və qaraciyər çatışmazlığı, hipotireoz.
- İnsult, kəllə-beyin travması, epileptik tutma və ondan sonrakı dövr.
- Dərmanlar: yuxugətirici, sedativ, antixolinergik preparatlar, opioidlər, həmçinin onların qəfil dayandırılması.
- Alkoqol intoksikasiyası və alkoqolun dayandırılması, zəhərlənmələr.
- Ürək və ağciyər xəstəliklərində hipoksiya.
- Demensiya — sadalanan istənilən səbəb zamanı delirium riskini artırır.
Müşayiət edən əlamətlər
- Diqqətin pozulması, oriyentasiyanın itməsi.
- Həyəcan, narahatlıq və ya əksinə, süstlük və yuxululuq.
- Yuxu-oyaqlıq dövrünün pozulması, axşama doğru pisləşmə.
- Görmə halüsinasiyaları, sayıqlama fikirləri.
- Əsas xəstəliyin simptomları: qızdırma, təngnəfəslik, ətraflarda zəiflik, alkoqol qoxusu və s.
Diaqnostika
Həkim xüsusi testlərlə şüurun səviyyəsini və diqqəti qiymətləndirir, yaxınlardan dəyişikliklərin nə vaxt başladığını və insanın hansı dərmanları qəbul etdiyini öyrənir. Dərhal qanda qlükoza, saturasiya, təzyiq, hərarət ölçülür. Ümumi qan analizi, elektrolitlər, böyrək və qaraciyər funksiyaları, sidik analizi, göstərişə görə baş beynin KT və ya MRT müayinəsi, lümbal punksiya, EEQ təyin olunur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qəfil yaranmış şüur qarışıqlığı dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırmaq üçün əsasdır, xüsusilə əgər:
- üz asimmetriyası, qol və ya ayaqda zəiflik, nitq pozuntusu varsa;
- qarışıqlıq yüksək hərarət, baş ağrısı, boyun əzələlərinin gərginliyi ilə müşayiət olunursa;
- insanın diabeti varsa (hipoqlikemiya mümkündür);
- baş travması, qıcolmalar olubsa, zəhərlənməyə şübhə varsa;
- insan getdikcə daha yuxulu olur, onu oyatmaq çətinləşir.
Yaxınlar insanı tək qoymamalı və həkimə qəbul etdiyi bütün dərmanlar barədə məlumat verməlidir.
Üst termin: Şüur pozğunluğu
Əlaqəli terminlər
- Şüur pozğunluğu
- İnsult
- Hipoqlikemiya
- Hiponatriemiya
- Demensiya
- Beyin silkələnməsi
- Susuzlaşma
- Ensefalit
