Ureterosele

Ureterosele — sidik axarının ən aşağı (kisədaxili) hissəsinin mənfəzinin daralması nəticəsində kista şəklində qabarması ilə xarakterizə olunan anadangəlmə anomaliyadır. Törəmə sidik kisəsinin boşluğuna doğru çıxır, bəzən kisənin boynuna və uretraya qədər çatır. Qızlarda daha çox rast gəlinir və tez-tez böyrəyin ikiləşməsi ilə birgə olur: ureterosele adətən ikiləşmiş böyrəyin yuxarı yarısının sidik axarına aiddir.

Səbəblər və risk amilləri

Anomaliya bətndaxili dövrdə sidik axarının inkişafı pozulduqda formalaşır. Qarşısı alına bilən xarici səbəblər müəyyən edilməyib. Kisədaxili (ortotopik) və ektopik ureterosele ayırd edilir; ektopik formada mənfəz adi yerindən aşağıda — kisə boynunda və ya uretrada yerləşir.

Simptomlar

• çox vaxt hələ doğuşdan əvvəl ultrasəsdə və ya yenidoğulmuşda böyrəyin genişlənməsi əlamətlərinə görə aşkarlanır;
• uşaqda yüksək qızdırma ilə təkrarlanan sidik yolları infeksiyası və pielonefrit;
• sidik ifrazının çətinləşməsi, zəif şırnaq, sidik ləngiməsi;
• qızlarda törəmənin uretranın xarici dəliyindən çölə çıxması;
• böyüklərdə daşlar, böyürdə ağrı, sidikdə qan; bəzən təsadüfən aşkarlanır.

Diaqnostika

Əsas üsul böyrəklərin və sidik kisəsinin ultrasəs müayinəsidir. Vezikoureteral reflüksü qiymətləndirmək üçün miksion sistoqrafiya, hər böyrəyin funksiyasını müəyyən etmək üçün ssintiqrafiya, anatomiyanı dəqiqləşdirmək üçün MR-uroqrafiya aparılır. Endoskopik müalicə planlaşdırıldıqda sistoskopiya lazımdır.

Müalicə

Taktika yaşdan, ureteroselenin növündən, böyrəyin funksiyasından və reflüksün olub-olmamasından asılıdır. Böyüklərdə kiçik, simptomsuz ureterosele yalnız müşahidə oluna bilər. Tıxanmanı aradan qaldırmaq üçün çox vaxt uretra yolu ilə endoskopik kəsik (punksiya) aparılır. Reflüks, ektopik variant və ya işləməyən böyrək seqmenti olduqda rekonstruktiv əməliyyatlar icra edilir. İnfeksiya riski yüksək olan uşaqlara həkim antibakterial profilaktika təyin edə bilər.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Ureteroseli olan uşaqda aşkar səbəb olmadan qızdırma, halsızlıq, qusma, yeməkdən imtina yaranarsa, həmçinin sidiyə gedə bilmədikdə və ya törəmə uretradan çölə çıxdıqda təcili müayinə lazımdır.