Ureter

Sidiyi böyrək ləyənindən sidik kisəsinə aparan, uzunluğu təxminən 25–30 sm olan cüt boruvari orqan.

Sinonimlər: Ureter

Sidik axarı (ureter) yuxarı sidik yollarının bir hissəsidir. Hər insanda iki sidik axarı var: sağ və sol. Onlar böyrək ləyənindən başlayır, qarın boşluğunun arxa divarı boyunca aşağı enir və sidik kisəsinə açılır.

Quruluşu və funksiyası

Sidik axarının divarı selikli qişadan, əzələ qatından və xarici birləşdirici toxuma qişasından ibarətdir. Sidiyi ağırlıq qüvvəsi deyil, əzələlərin dalğavari yığılmaları (peristaltika) hərəkət etdirir, buna görə sidik axını uzanmış vəziyyətdə də davam edir.

Sidik axarının gedişində təbii daralmalar var: ləyəndən çıxış yerində, qalça damarları ilə kəsişmədə və sidik kisəsinin divarına daxil olduğu yerdə. Daşlar ən çox məhz burada ilişib qalır. Sidik axarının kisə divarında çəp gedişi qapaq rolunu oynayır və sidiyin böyrəyə geri atılmasına imkan vermir.

Klinik əhəmiyyəti

Sidik axarının keçiriciliyinin pozulması sidiyin durğunluğuna, ləyənin gərilməsinə və ağrıya — böyrək sancısına səbəb olur. Uzunmüddətli obstruksiya hidronefroz və böyrək funksiyasının azalmasına, infeksiya ilə birlikdə isə həyat üçün təhlükəli obstruktiv pielonefritə gətirib çıxara bilər.

Sidik axarları ultrasəs müayinəsi (genişlənmiş axar), KT-uroqrafiya, ekskretor uroqrafiya, retroqrad ureteropieloqrafiya ilə qiymətləndirilir. Müalicədə ureteroskopiya — nazik endoskopla axarın baxışı, daşın xırdalanması və çıxarılması, həmçinin müvəqqəti stent qoyulması tətbiq olunur.

Sidik axarı uşaqlıq və iri damarların yaxınlığından keçdiyi üçün onun zədələnməsi ginekoloji və damar əməliyyatlarının məlum ağırlaşmasıdır. Hamiləlik dövründə hormonların təsiri və uşaqlığın təzyiqi nəticəsində sağ sidik axarı çox vaxt bir qədər genişlənir — bu fizioloji haldır, lakin pielonefrit riskini artırır.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

ureterolitiaz (sidik axarında daş) və böyrək sancısı;
vezikoureteral reflüks, xüsusilə uşaqlarda;
ureterosele və ləyən-sidik axarı seqmentinin anadangəlmə daralmaları;
hidronefroz və pielonefrit;
yuxarı sidik yollarının şişləri (urotelial xərçəng);
sidik axarının kiçik çanaq şişləri və ya retroperitoneal fibroz tərəfindən sıxılması.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Uroloq

Bu mövzuda məqalələr

Uşaqlarda hidronefroz: səbəbləri, dərəcələri və müalicə üsulları

Hidronefroz – piyelouretral seqmentin (ləyən-sidik axarı birləşməsinin) keçiriciliyinin pozulması səbəbindən böyrəyin toplayıcı sisteminin genişlənməsi ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir.

İstiqamət: Urologiya / Pediatriya

Sidik axarı