Küt əşya ilə zərbədən dərinin bütövlüyü pozulmadan yumşaq toxumaların qapalı zədələnməsi: travma yerində ağrı, şiş və qançır.
Sinonimlər: Kontuziya
Əzilmə ən çox rast gəlinən məişət və idman travmasıdır. Zərbə və ya yıxılma zamanı dəri salamat qalır, lakin dərialtı toxuma, xırda damarlar, əzələlər, sümüküstlüyü zədələnir. Cırılmış kapilyarlardan çıxan qan toxumalara hopur və qançır əmələ gətirir, daha iri damar zədələndikdə isə qan yığıntısı — hematoma yaranır. Əzilmələrin çoxu 1–3 həftəyə özü keçir, lakin «adi əzilmə» adı altında bəzən sınıq, bağ cırılması və ya daxili orqanların zədəsi gizlənir.
Simptomlar
- zərbə yerində basdıqda və hərəkət etdikdə güclənən ağrı;
- ilk saatlarda yaranan şiş;
- sorulduqca rəngi tünd-göydən yaşılımtıl-sarıya dəyişən qançır;
- oynaq əzildikdə — hərəkətin məhdudlaşması, bəzən oynaq boşluğunda maye yığılması.
Diaqnostika
Travmatoloq travmanın mexanizmini öyrənir, zədələnmiş nahiyəyə baxır və əllə yoxlayır. Sınıqdan şübhələnildikdə — deformasiya, ox üzrə yükdə kəskin ağrı, ayağa dayana bilməmə olduqda — rentgenoqrafiya lazımdır. Ultrasəs müayinəsi əzələdə hematomanı və ya oynaqda mayeni aşkar etməyə kömək edir.
Müalicə
- ilk 1–2 gündə — zədələnmiş hissəyə istirahət, gün ərzində bir neçə dəfə 15–20 dəqiqə parça üzərindən soyuq, yuxarı qaldırılmış vəziyyət;
- ehtiyac olduqda — reseptsiz ağrıkəsicilər;
- ağrı azaldıqca hərəkətlərə tədricən qayıtmaq;
- böyük gərgin hematomaları həkim punksiya edə və ya aça bilər.
Antikoaqulyant qəbul edənlər və geniş əzilməsi olan yaşlı insanlar travma yüngül görünsə belə həkimə müraciət etməlidirlər.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- başa zərbədən sonra — huşun itməsi, qusma, yuxululuq, çaşqınlıq, güclü baş ağrısı: təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- qarın, döş qəfəsi və ya bel nahiyəsinin əzilməsi zamanı artan ağrı, təngnəfəslik, halsızlıq, sidikdə qan;
- ətrafın deformasiyası, ayağa basa bilməmək və ya qolu hərəkət etdirə bilməmək;
- baldır və ya bazuönündə sürətlə artan gərgin şiş, güclü partladıcı ağrı və keyimə — əzələ qılafında sıxılma sindromunun əlaməti, təcili yardım tələb edir;
- görünən səbəb olmadan və ya minimal zərbədən yaranan qançırlar.
