Oynaq boşluğunda qanın toplanması; travmadan sonra, qanın laxtalanma pozğunluqlarında və ya antikoaqulyant qəbulu fonunda yaranır.
Normada oynaqda az miqdarda şəffaf sinovial maye olur. Hemartrozda boşluq qanla dolur: oynaq sürətlə şişir, gərgin və ağrılı olur. Qan sinovial qişanı qıcıqlandırır və qığırdağı zədələyir, ona görə də təkrarlanan qansızmalar, xüsusən hemofiliyada, oynağın davamlı dağılmasına — hemofilik artropatiyaya gətirib çıxarır.
Səbəblər və risk amilləri
- Travma — ən çox rast gəlinən səbəb: ön çarpaz bağın cırılması, oynaqdaxili sınıq, diz qapağının çıxığı, menisk kənarının qanla təchiz olunan hissəsinin zədəsi.
- Hemofiliya və digər irsi koaqulopatiyalar (məsələn, Villebrand xəstəliyi) — qansızmalar hətta nəzərə çarpan travma olmadan baş verir.
- Antikoaqulyant qəbulu, ağır trombositopeniya.
- Oynaqda aparılan əməliyyatların, o cümlədən artroskopiya və endoprotezləşdirmənin ağırlaşması.
- Daha nadir — piqmentli villonodulyar sinovit, şişlər, damar malformasiyaları.
Simptomlar
Şişkinlik travmadan sonra bir neçə dəqiqə və ya saat ərzində artır (yalnız menisk zədəsində maye adətən gec yaranır və qanlı olmaya bilər). Oynaq toxunduqda isti olur, üzərindəki dəri göyərə bilər, hərəkətlər məhdud və ağrılıdır, ətraf rahat yarımbükülü vəziyyət alır. Hemofiliyalı pasiyentlərdə ilk əlamət çox vaxt oynaqda göynəmə və istilik hissidir.
Diaqnostika
Həkim travmanın mexanizmini və qan xəstəliklərinin olub-olmadığını aydınlaşdırır. Rentgenoqrafiya sınığı istisna edir; oynaq punksiyasında qan alınır, onda yağ damcıları isə oynaqdaxili sınığı göstərir. MRT bağ və menisk zədəsini dəqiqləşdirir. Aşkar travma olmadıqda koaquloqramma, ümumi qan analizi və hematoloq məsləhəti təyin edilir.
Müalicə
- sakitlik, soyuq, ətrafın yuxarı qaldırılması və müvəqqəti immobilizasiya;
- gərgin maye toplanmasında oynağın punksiyası və qanın çıxarılması — həkimin qərarı ilə;
- hemofiliyada — hematoloqun planına əsasən çatışmayan laxtalanma faktorunun təcili yeridilməsi;
- antikoaqulyant terapiyanın korreksiyası yalnız həkim tərəfindən;
- səbəbin müalicəsi: bağın plastikası, sınığın fiksasiyası;
- sonra — hərəkət həcmini bərpa etmək üçün müalicəvi bədən tərbiyəsi.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- oynaq travmadan sonra sürətlə şişib;
- hemofiliyalı və ya antikoaqulyant qəbul edən insanda oynaq travmasız şişib;
- şişkinliyə qızdırma və qızartı qoşulub;
- oynaqdan aşağıda ətraf keyiyib və ya soyuyub.
Əlaqəli terminlər
- Hemofiliya
- Ön çarpaz bağın cırılması
- Menisk cırılması
- Antikoaqulyant terapiya
- Koaquloqramma
- Sinovit
- Artroskopiya
- Osteoartrit
