Yaranın cərrahi işlənməsi

Yaranın cərrahi işlənməsi travmadan sonra irinləmənin qarşısını almağın əsas üsuludur. Yaranın ilkin cərrahi işlənməsi ilk müraciət zamanı, ideal halda zədədən sonrakı ilk saatlarda aparılır. İkincili işlənmə isə daha sonra, yarada artıq infeksiya və ya nekroz inkişaf etdikdə həyata keçirilir.

Göstərişlər

• kəsilmiş, cırılmış, deşilmiş, əzilmiş, odlu silah yaraları;
• çirklənmiş yaralar, heyvan dişləmələri;
• damarların, sinirlərin, vətərlərin zədələnməsi olan, yad cisimli yaralar;
• ikincili işlənmə — yaranın irinləməsi, toxuma nekrozu.

Kiçik səthi sıyrıntılar və kənarları hamar olan xırda kəsilmiş yaralar çox vaxt tam həcmli müdaxilə tələb etmir — yuyulma və plastır və ya tikişlə bağlanma kifayətdir.

Hazırlıq

Həkimə gedənə qədər yara təmiz axar su ilə yuyulur, qanaxma sıxıcı sarğı ilə dayandırılır. Klinikada travmanın mexanizmi, müddəti, tetanusa qarşı peyvəndlərin vəziyyəti qiymətləndirilir. Dişləmələrdə quduzluğun profilaktikası məsələsi həll edilir.

Necə aparılır

• ağrısızlaşdırma — daha çox yerli anesteziya, geniş yaralarda ümumi anesteziya;
• yaranın bol yuyulması, çirkin və yad cisimlərin təmizlənməsi;
• bütün ciblərini görmək üçün yaranın genişləndirilməsi, əzilmiş, canlı olmayan kənarların və dibin kəsilib götürülməsi;
• diqqətli hemostaz, lazım olduqda vətərlərin, damarların, sinirlərin bərpası;
• yaranın tikişlə bağlanması və ya drenajla açıq saxlanması — yara çox çirklidirsə, dişləmədirsə və ya işlənmə gec aparılırsa.

Mümkün ağırlaşmalar

Anesteziyanın təsiri bitdikdən sonra mülayim ağrı və yüngül şişkinlik yaranır. İrinləmə, tikişlərin aralanması, qanaxma, kobud çapığın formalaşması mümkündür. Sarğılar və tikişlərin götürülməsi cərrahın təyin etdiyi müddətdə aparılır (üzdə daha tez, ayaqlarda və kürəkdə daha gec). Antibiotiklər hamıya deyil, göstərişə görə təyin edilir — məsələn, dişləmələrdə və güclü çirklənmədə.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

İşlənmədən sonra ağrı, şişkinlik və qızartı artırsa, irin, qızdırma, keyimə və ya barmaqların hərəkətinin pozulması yaranıbsa, sarğı qanla bol islanırsa, təkrar müayinə lazımdır. Təzyiqlə dayanmayan güclü qanaxmada təcili tibbi yardım (103) çağırın.