Qulaqcıqlarda və ya mədəciklərdə yaranan əlavə ocaqdan çıxan növbədənkənar (vaxtından əvvəl) ürək yığılmaları. Ən çox rast gəlinən ritm pozğunluğudur.
Sinonimlər: Ekstrasistola, Ürək döyüntüsündə fasilələr
Ekstrasistoliya ürəyin sinus düyünündən deyil, başqa ocaqdan gələn impuls ilə vaxtından əvvəl yığıldığı ritm pozğunluğudur. Mənbəyindən asılı olaraq supraventrikulyar (qulaqcıq) və mədəcik ekstrasistoliyası ayırd edilir. Tək-tük ekstrasistolalar sutkalıq EKQ monitorinqində sağlam insanların əksəriyyətində qeydə alınır və özlüyündə təhlükəli deyil. Onların sayı, mənşəyi və ən əsası ürək xəstəliyinin olub-olmaması önəmlidir.
Səbəblər və risk amilləri
- stress, yuxusuzluq, həddindən artıq yorğunluq;
- kofein, enerji içkiləri, alkoqol, siqaret çəkmə;
- kalium və maqnezium səviyyəsinin pozulması, hipertireoz, anemiya;
- bəzi dərmanlar və stimulyatorlar;
- ürəyin işemik xəstəliyi, keçirilmiş infarkt, kardiomiopatiyalar, miokardit, qapaq qüsurları, arterial hipertenziya.
Çox vaxt aşkar səbəb tapılmır — bu zaman idiopatik ekstrasistoliyadan danışılır.
Simptomlar
Döş qəfəsində «fasilə», «dayanma» və ya güclü təkan hissi, pauza, sonra daha güclü vurğu. Bəzən qısamüddətli başgicəllənmə, narahatlıq. Bir çox insan ekstrasistolaları hiss etmir.
Diaqnostika
Ekstrasistolanı EKQ qeydə alır, Holter monitorinqi isə onların sutkalıq sayını, formasını, yük və yuxu ilə əlaqəsini göstərir. Struktur ürək xəstəliyini istisna etmək üçün exokardioqrafiya lazımdır. Həkim həmçinin elektrolitlər və qalxanabənzər vəz hormonları üzrə analizlər, lazım gəldikdə yüklənmə testi və ya ürəyin MRT-sini təyin edir.
Müalicə
Sağlam ürəyi olan insanda seyrək ekstrasistolalar adətən müalicə tələb etmir: təhrikedici amilləri aradan qaldırmaq və bu hadisənin təhlükəsiz olduğunu izah etmək kifayətdir. Aydın simptomlar və ya zamanla ürək əzələsini zəiflədə bilən çox tez-tez mədəcik ekstrasistoliyası olduqda həkim beta-blokatorlar və ya digər antiaritmik dərmanlar təyin edə, yaxud ocağın kateter ablasiyasını təklif edə bilər. Əsas ürək xəstəliyi mütləq müalicə olunur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Fasilələr tez-tez olarsa, güclənərsə və ya ürək xəstəliyi fonunda ilk dəfə yaranarsa, kardioloqa yazılın. Fasilələr döş qəfəsində ağrı, huşunu itirmə, güclü təngnəfəslik ilə müşayiət olunarsa və ya uzunmüddətli tez ürəkdöyünməyə keçərsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Aritmiya
Əlaqəli terminlər
- Mədəcik ekstrasistoliyası
- Supraventrikulyar ekstrasistoliya
- Ürəkdöyünmə
- Holter monitorinqi
- Elektrokardioqrafiya
- Aritmiya
- Kateter ablasiyası
- Kalium
