Eozinofil ezofagit — qida borusunda eozinofillərin toplanması ilə gedən, udqunmanı pozan xroniki immun-allergik iltihabdır.
Sinonimlər: Eozinofilik ezofagit
Eozinofil ezofagit (EoE) qida borusunun divarında allergik reaksiyalarda iştirak edən hüceyrələrin — eozinofillərin toplandığı xroniki xəstəlikdir. İltihab əsasən qida antigenləri ilə başlanır. Müalicə olunmadıqda qida borusunun fibrozuna və daralmasına gətirib çıxarır. Xəstəlik kişilərdə və digər allergik xəstəlikləri olan insanlarda daha çox rast gəlinir.
Səbəblər və risk amilləri
- atopiya: bronxial astma, allergik rinit, atopik dermatit, qida allergiyası;
- irsi meyl;
- əsas qida tetikləyiciləri — süd, buğda, yumurta, soya, qoz-fındıq, balıq və dəniz məhsulları.
Simptomlar
Böyüklərdə və yeniyetmələrdə əsas əlamət bərk qidanın çətin udulması, onun döş sümüyü arxasında ilişib qalması hissidir. Ət və ya çörək tikəsinin «ilişib» keçmədiyi epizod (qida impaksiyası) tipikdir. İnsan uzun çeynəməyə, yeməyi su ilə içməyə, bəzi yeməklərdən qaçmağa alışır. Adi reflüks müalicəsinə cavab verməyən ürək yanması və döş sümüyü arxasında ağrı ola bilər. Uşaqlarda yeməkdən imtina, qusma, qarın ağrısı, inkişafda geri qalma müşahidə edilir.
Diaqnostika
Diaqnoz simptomlarla biopsiya ilə qastroskopiyanın nəticələrinin birləşməsinə əsasən qoyulur: qida borusunun müxtəlif şöbələrindən ən azı altı parça götürülür. Meyar böyük böyütmənin görmə sahəsində 15 və daha çox eozinofildir. Endoskopik olaraq halqalar, uzununa şırımlar, ağımtıl örtüklər, daralmalar görünür. Qida borusu eozinofiliyasının digər səbəblərini istisna etmək vacibdir. Dəri sınaqları və IgE xaric ediləcək məhsulları seçməkdə az kömək edir.
Müalicə
- proton pompası inhibitorları — xəstələrin bir qismində remissiya yaradır;
- qida borusunun divarına təsir etsin deyə udulan topik qlükokortikoidlər;
- eliminasiya pəhrizi — bir, iki və ya bir neçə əsas qida allergeninin xaric edilməsi və mərhələli qaytarılması;
- digər üsullar effektsiz olduqda bioloji terapiya (dupilumab);
- strikturalarda endoskopik bujlama və ya balon dilatasiyası.
Xəstəlik xronikidir: müalicə dayandırıldıqdan sonra simptomlar adətən qayıdır, buna görə həkimin təyin etdiyi dəstəkləyici terapiya və nəzarət lazımdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qida ilişib keçmirsə, insan tüpürcəyini uda bilmirsə, döşdə ağrı və ya qanlı qusma yaranıbsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Qusma törətməklə və ya çoxlu maye içməklə tikəni itələməyə çalışmayın: endoskopik çıxarılma lazımdır.
Üst termin: Ezofagit
Əlaqəli terminlər
- Ezofagit
- Disfagiya
- Qida borusunun strikturası
- Qida allergiyası
- Bronxial astma
- Atopik dermatit
- Eozinofiliya
- Qastroskopiya
