İltihabi ürək xəstəlikləri

Bu xəstəliklər ürəyin müxtəlif təbəqələrinə təsir edir:

• miokardit — ürək əzələsinin iltihabıdır;
• perikardit — ürəyi əhatə edən perikard qişasının iltihabıdır;
• endokardit — ürəyin daxili qatının, çox vaxt qapaqların iltihabıdır;
• revmokardit — revmatik proses nəticəsində ürəyin zədələnməsidir.

İltihabın səbəbi ən çox infeksiyalar ola bilər, lakin bəzən digər proseslər də səbəb olur. Gedişi yüngüldən ağıra qədər dəyişir, ona görə şikayətləri laqeyd qarşılamaq olmaz. Dəqiq diaqnozu yalnız müayinə ilə qoymaq mümkündür.

Bu xəstəliklərin bəzisi sakit, bəzisi isə sürətlə inkişaf edir. Ona görə kardioloqun vəzifəsi yalnız diaqnoz qoymaq deyil, həm də vəziyyətin ağırlığını və təcili yardıma ehtiyac olub-olmadığını qiymətləndirməkdir.

İltihabi ürək xəstəlikləri bəzən virus və ya bakterial infeksiyadan bir müddət sonra özünü göstərir. Kardioloqa müraciət üçün səbəb ola bilən əlamətlər:

• sinə ağrısı, nəfəs aldıqda və ya uzandıqda dəyişən ağrı;
• təngnəfəslik;
• ürək çarpıntısı və ya ritm pozuntusu hissi;
• ümumi zəiflik, tez yorulma;
• yüksək hərarət və ya uzun müddət davam edən subfebril temperatur;
• ayaqlarda şişkinlik.

Anginadan, qrip və digər infeksiyalardan sonra bu şikayətlər yaranarsa, bunu həkimə mütləq bildirin. Əlamətlərin olması iltihab demək deyil, lakin səbəbi müəyyən etmək üçün müayinə vacibdir.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu əlamətlər başqa xəstəliklərdə də ola bilər, məsələn ağciyər, mədə-bağırsaq və ya əzələ-skelet sistemi problemlərində. Buna görə şikayətləri özbaşına izah etməyin, müayinədən keçin.

Kardioloq əvvəlcə şikayətlər, keçirilmiş infeksiyalar və xəstəliyin gedişi barədə soruşur, ürəyi dinləyir və arterial təzyiqi ölçür. Bundan sonra lazım olan müayinələr təyin edilir:

• EKQ — iltihab zamanı ola biləcək elektrik dəyişikliklərini və ritm pozuntularını göstərir;
• exokardioqrafiya (ExoKQ) — ürək əzələsinin yığılma funksiyasını, qapaqları və ürək ətrafında maye olub-olmadığını qiymətləndirir;
• Holter monitorinqi — sutka ərzində ritm pozuntularını izləyir;
• sinə ağrısının və təngnəfəsliyin kardioloji qiymətləndirilməsi — şikayətin ürək mənşəli olub-olmadığını aydınlaşdırır.

Zərurət olduqda kardioloq əlavə analizlər və digər müayinələr tövsiyə edə bilər.

Nəticələrə əsasən kardioloq iltihabın ürəyin işinə təsir edib-etmədiyini müəyyən edir, ona görə müayinənin təkrarlanması da bəzən vacib olur.

Müalicə iltihabın növündən, səbəbindən və ağırlıq dərəcəsindən asılıdır və həkim tərəfindən fərdi seçilir. Bəzi hallarda ambulator müşahidə kifayət edir, bəzən isə stasionar şəraitdə izləmə və ixtisaslaşmış yardım lazım ola bilər; belə vəziyyətdə pasiyent müvafiq mütəxəssisə yönləndirilir.

Bərpa dövründə kardioloq aşağıdakıları izləyir:

• şikayətlərin dinamikasını;
• EKQ və ExoKQ göstəricilərinin dəyişməsini;
• ritm pozuntularının olub-olmamasını;
• fiziki yükə qayıdışın təhlükəsizliyini.

Müalicə dövründə və sonrasında fiziki aktivlik, idman və işə qayıdış məsələləri həkimlə razılaşdırılmalıdır. Özbaşına dərman qəbul etmək və müayinələri atlamaq tövsiyə olunmur.

Müşahidənin müddəti xəstəliyin növündən və gedişindən asılıdır. Bərpa dövründə kardioloq nəticələri müqayisə edərək müalicənin davam etdirilməsi və ya dəyişdirilməsi barədə qərar verir.

Aşağıdakı əlamətlər olduqda gözləməyin və dərhal 103 nömrəsinə zəng edin:

• güclü və ya sürətlə artan sinə ağrısı;
• qəfil güclü təngnəfəslik;
• huşun itməsi və ya huşunu itirmək ərəfəsində olma hissi;
• ürək döyüntüsünün çox sürətli, qeyri-bərabər olması və ya dayanma hissi ilə birlikdə halsızlıq;
• yüksək hərarətlə birlikdə vəziyyətin sürətlə pisləşməsi.

Bu hallarda saytdan cavab gözləməyin. Yüngül, lakin davam edən şikayətlər üçün isə planlı kardioloji qiymətləndirmə kifayətdir.

Əlamətlər qısa müddətdə keçsə belə, onlar təkrarlanarsa, kardioloqa müraciət etmək lazımdır. Təcili hal olmayanda isə planlı qiymətləndirmə imkan verir ki, vəziyyət sakit və tam aydınlaşdırılsın, lazımsız təşvişə yer qalmasın.