Ürəyin işemik xəstəliyi

Stenokardiya ürək əzələsi yüklənmə zamanı kifayət qədər oksigen almadıqda yaranır. Tipik hallarda aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunur:

• sinənin arxasında sıxıcı, təzyiq edən və ya yandıran ağrı;
• ağrının addımlama, pilləkən çıxma və ya həyəcan zamanı yaranması;
• istirahətdən sonra ağrının azalması;
• ağrının sol qola, çiyinə, boyuna və ya çənəyə yayılması;
• təngnəfəslik və halsızlıq.

Bəzən, xüsusilə qadınlarda və yaşlılarda, əlamətlər qeyri-tipik olur: yalnız təngnəfəslik, ürək bulanması və ya qeyri-müəyyən narahatlıq.

Stenokardiya ağrısı adətən bir neçə dəqiqə davam edir və yüklənməni dayandırdıqda azalır. Ağrı istirahətdə yaranarsa, tezləşərsə və ya daha uzun davam edərsə, bu vəziyyət daha ciddi qiymətləndirmə tələb edir.

Sinədə ağrının səbəbi ürək olmaya da bilər. Bu ağrı qabırğa və əzələ sistemindən, ağciyərlərdən, qida borusu və mədədən, həmçinin sinir gərginliyindən qaynaqlana bilər. Lakin yalnız simptomlara əsasən səbəbi müəyyən etmək çətindir.

Buna görə sinə ağrısının kardioloji qiymətləndirilməsi həkim söhbəti, baxış və EKQ ilə başlayır. Nəticələrə uyğun əlavə müayinələr təyin edilir. Məqsəd ürək xəstəliyini vaxtında aşkarlamaq və ya təsdiqlənməyən hallarda pasiyentə əsaslandırılmış izahat verməkdir.

Pasiyent ağrının xarakterini, nə vaxt başladığını, nə ilə güclənib-azaldığını və hansı yüklənmədən sonra yarandığını danışmalıdır. Bu məlumatlar çox vaxt diaqnoz üçün müayinə nəticələri qədər dəyərlidir.

Ağrının ürəklə əlaqəsini istisna etmək özü də mühüm nəticədir, çünki pasiyent lazımsız narahatlıqdan azad olur və düzgün həkimə yönəlir.

Aşağıdakı əlamətlər həyati təhlükəli vəziyyətin əlaməti ola bilər və dərhal 103 nömrəsinə zəng etmək tələb olunur:

• güclü, sıxıcı sinə ağrısı bir neçə dəqiqədən çox davam edir və istirahətlə keçmir;
• ağrı soyuq tərləmə, təngnəfəslik və ya ürəkbulanma ilə müşayiət olunur;
• huşun itməsi və ya buna yaxın vəziyyət;
• ağrının qola, çənəyə, kürəyə və ya boyuna yayılması.

Belə vəziyyətdə özünüz maşın sürməyin və klinikanın cavabını və ya saytdakı qeydiyyatı gözləməyin. Təcili yardım çağırın və hərəkətsiz dincəlin, lazım gəldikdə yaxınlarınıza xəbər verin.

Əlamətlərdən biri baş verərsə, ağrının keçməsini gözləmək olmaz. Xüsusilə şübhə doğuran hallarda gözləmək riskli ola bilər.

İşemik xəstəliyin diaqnostikası mərhələli aparılır. Əvvəlcə EKQ və exokardioqrafiya ilə ürəyin vəziyyəti qiymətləndirilir. Sonra yüklənmə sınaqları təyin oluna bilər:

• Tredmil-test — hərəkət edən zolaq üzərində yüklənmə;
• Veloerqometriya — velosiped tipli cihazda dozalanmış yüklənmə;
• Stress exokardioqrafiya — yüklənmə zamanı ürək əzələsinin işinin görüntülənməsi.

Göstəriş olduqda MSKT angioqrafiya və ya koronaroqrafiya ilə ürək damarları ətraflı müayinə edilir. Müayinələrin seçimi həkim tərəfindən pasiyentin vəziyyətinə görə müəyyən olunur.

Müayinələrin hər biri müxtəlif məlumat verir: bəziləri yüklənmə zamanı ürəyin işini, digərləri isə damarların quruluşunu göstərir. Seçim pasiyentin şikayətlərinə, yaşına və digər risk amillərinə uyğun aparılır.

İşemik ürək xəstəliyi uzunmüddətli nəzarət tələb edir. Müalicə planı şikayətlərdən, müayinə nəticələrindən və risk amillərindən asılı olaraq həkim tərəfindən fərdi seçilir. Risk amillərinə nəzarət — arterial təzyiq, xolesterin, şəkər, çəki və siqaret — müalicənin mühüm hissəsidir.

Planlı görüşlərdə şikayətlərin dinamikası, yüklənməyə dözümlülük və müayinə göstəriciləri izlənilir. Lazım olduqda pasiyent müvafiq müdaxilə üçün ixtisaslaşmış mütəxəssisə yönləndirilir, müdaxilədən əvvəl və sonra isə kardioloq müşahidəsi davam edir.

Mütəmadi görüşlər xəstəliyin gedişini izləməyə imkan verir. Pasiyentə yüklənmə rejimi, qidalanma və hansı əlamətlərin təcili müraciət tələb etdiyi də izah olunur.

Qarşıya qoyulan məqsəd şikayətləri azaltmaq, yüklənməyə dözümlülüyü artırmaq və gələcək fəsadların riskini azaltmaqdır.