Kontrasepsiya

Müasir kontrasepsiya bir neçə əsas qrupa bölünür. Üsulun effektivliyi, istifadə rahatlığı və geri dönə bilməsi onları bir-birindən fərqləndirir.

• Hormonal üsullar — həblər, yamaqlar, halqalar və iynələr; aybaşı tsiklini tənzimləməyə də kömək edə bilər;
• Uşaqlıqdaxili spiral — uşaqlıq boşluğuna qoyulur və uzun müddət qorunma verir;
• İmplant — qolun dərisi altına yerləşdirilən kiçik çubuqdur;
• Baryer üsullar — prezervativ və digərləri; yeganə üsuldur ki, həm də cinsi yolla keçən infeksiyalardan qoruyur;
• Daimi üsullar — qadın və kişi sterilizasiyası, ailə planı tam tamamlandıqda düşünülür.

Seçimə yaş, doğuşların sayı, xroniki xəstəliklər, siqaret çəkmək, aybaşı xüsusiyyətləri və gələcəkdə hamiləlik planı təsir edir. Ən yaxşı üsul həm təhlükəsiz, həm də sizin üçün rahat olan üsuldur.

Qərar verməzdən əvvəl suallar verməkdən çəkinməyin: üsulun nə qədər etibarlı olduğu, ehtimal olunan yan təsirlər və dayandırdıqdan sonra məhsuldarlığın bərpası həkimlə mütləq müzakirə olunmalıdır.

Üsulu seçməzdən əvvəl ginekoloq ətraflı anamnez toplayır: keçirilmiş xəstəliklər, ailədə qan laxtalanması və ya xərçəng halları, qan təzyiqi, qəbul edilən dərmanlar barədə soruşur. Bu məlumatlar bəzi üsulların sizə uyğun olub-olmadığını göstərir.

Çox vaxt aşağıdakılar aparılır:

• ginekoloji baxış və sinə müayinəsi;
• qan təzyiqinin ölçülməsi;
• lazım olduqda yaxma, PAP-test və kiçik çanaq orqanlarının USM-i;
• həkimin göstərişi ilə analizlər.

Bunların hamısı hər qadına lazım olmaya bilər. Ginekoloji check-up xidməti bu mərhələni sistemli şəkildə keçməyə kömək edir və eyni zamanda ümumi ginekoloji sağlamlığınızı qiymətləndirmək imkanı verir. Müayinədən sonra həkim variantları izah edir, siz isə suallarınızı verib qərara hazır olduqda üsulu seçirsiniz.

Əgər uzun müddətdir ginekoloqa baş çəkməmisinizsə, kontrasepsiya məsləhəti ilə yanaşı ümumi vəziyyətinizi də yoxlatdırmaq yaxşı fürsətdir. Suallarınız yaranarsa, qəbulda və ya klinikanın onlayn sual bölməsində həkimdən soruşa bilərsiniz; məlumatlı qərar həmişə daha rahat olur.

Uşaqlıqdaxili spiral və implant uzunmüddətli qorunma imkanı verir və gündəlik xatırlama tələb etmir. Spiral ginekoloq tərəfindən qəbul zamanı qoyulur, prosedur qısa çəkir, bəzi qadınlar müvəqqəti narahatlıq hiss edə bilər. Müddət bitdikdə və ya istəyiniz olduqda həkim spirali çıxarır.

İmplant isə kiçik prosedurla yerləşdirilir. Onun çıxarılması da həkim tərəfindən aparılır, vaxtından əvvəl çıxarmaq lazım gələrsə, qəbula yazılmaq kifayətdir, özbaşına çıxarmağa cəhd etməyin.

Qadın sterilizasiyası isə uşaqlıq borularının keçiriciliyini kəsən cərrahi üsuldur. Bu üsul praktiki olaraq geri dönməz hesab olunur, ona görə qərar yaxşı düşünülməli, həkimlə təfərrüatlı müzakirə olunmalıdır. Hamiləlik ehtimalı olan hallarda başqa üsulların mövcudluğu da xatırladılır.

Hər halda seçilmiş üsul sonradan sizə uyğun gəlmirsə, onu dəyişmək mümkündür. Bunun üçün qəbula yazılmaq və həkimlə vəziyyəti müzakirə etmək kifayətdir. Suallarınız yaranarsa, qəbulda və ya klinikanın onlayn sual bölməsində həkimdən soruşa bilərsiniz; məlumatlı qərar həmişə daha rahat olur.

Üsul seçildikdən sonra qısa müddətdə nəzarət qəbulu tövsiyə olunur. Həkim yan təsirlərin olub-olmadığını soruşur, lazım olarsa üsulu dəyişir. Sonrakı vizitlər üsuldan və sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq planlaşdırılır; ən azı ildə bir dəfə ginekoloqa baş çəkmək məsləhətdir.

Təcili kontrasepsiya qorunmasız cinsi əlaqədən və ya üsulun uğursuz olmasından sonra hamiləliyin qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulub. O yalnız fövqəladə hallarda istifadə edilir, mümkün qədər tez tətbiq olunmalıdır və müntəzəm kontrasepsiyanı əvəz etmir. Hansı variantın sizə uyğun olduğunu həkim və ya əczaçı izah edə bilər.

Təcili kontrasepsiyadan sonra aybaşınız gecikərsə və ya hamiləlik şübhəsi yaranarsa, gecikmədən həkimə müraciət edin.

Hormonal və digər üsulların istifadəsi zamanı yaranan suallar, məsələn, bir həbin buraxılması, yaranan ləkələnmə, hamiləlik şübhəsi barədə gözləmədən ginekoloqdan soruşmaq olar. Həmçinin onlayn sual vermək imkanından da istifadə edə bilərsiniz.

Kontrasepsiya vasitələrinin əksəriyyəti təhlükəsizdir, lakin bəzi əlamətlər fikir verilməsini tələb edir. Aşağıdakı hallarda gecikmədən 103-ə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin:

• qəfil və güclü döş qəfəsi ağrısı, nəfəs darlığı;
• bir ayaqda birdən başlayan ağrı, şişkinlik və qızartı;
• qəfil, çox güclü baş ağrısı, görmə pozğunluğu, danışıq çətinliyi;
• çox güclü qarın ağrısı, xüsusilə hamiləlik şübhəsi və ya spiral olduqda;
• uşaqlıqdan çox güclü qanaxma.

Daha yüngül şikayətlərdə, məsələn, davamlı ləkələnmə, aybaşının gecikməsi, spiral ipinin hiss olunmaması, qəbula yazılmaq və ginekoloqla məsləhətləşmək kifayətdir.

Hormonal üsul qəbul edərkən yeni dərman başlayırsınızsa və ya xəstəxanaya düşürsünüzsə, həkimə kontrasepsiya barədə xəbər verin. Bu, risklərin qarşısını almağa kömək edir. Suallarınız yaranarsa, qəbulda və ya klinikanın onlayn sual bölməsində həkimdən soruşa bilərsiniz; məlumatlı qərar həmişə daha rahat olur.