Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?

ASRM tövsiyələrində qadının yaşı 35-dən aşağı olduqda təxminən 12 ay, 35 və daha çox olduqda 6 ay nəticəsiz müntəzəm cəhddən sonra qiymətləndirmə qeyd edilir. Daha böyük yaşda və ya məlum risk olduqda daha erkən müraciət uyğun ola bilər. Bunlar şikayət varsa gözləmək göstərişi deyil.

Nizamsız və ya olmayan aybaşı, məlum endometrioz, boru problemi, keçmiş onkoloji müalicə və kişi amili ehtimalı planı dəyişə bilər. Cəhd müddətini qorunmasız müntəzəm əlaqənin real vaxtına görə danışın. Əvvəlki hamiləlik və uşağın olması indiki çətinliyi avtomatik izah etmir.

Hər iki tərəfin dərmanları, əməliyyatları, əvvəlki hamiləliklər, aybaşı xüsusiyyətləri və cinsi əlaqədə çətinliklər nəzərdən keçirilə bilər. Bu suallar günah axtarmaq üçün deyil. Doğru tarixçə hansı testlərin həqiqətən faydalı olduğunu seçməyə kömək edir.

Əvvəlki analizləri tarix sırası ilə gətirin. “Hər şey normal idi” yerinə testin adını və vaxtını göstərin. Həkim dəyişiklik yoxdursa bəzi müayinələri təkrarlamaya bilər. Eyni paneli fərqli klinikalarda dəfələrlə vermək həmişə yeni məlumat yaratmır.

Yumurtlama barədə məlumat menstrual tarixçə və seçilmiş hallarda hormon və ultrasəs müayinəsi ilə qiymətləndirilə bilər. Uşaqlıq və yumurtalıqlar görüntülənir. Boru keçiriciliyi üçün ayrıca üsul lazım ola bilər; adi ultrasəs bütün boru problemlərini etibarlı istisna etmir.

Yumurtalıq ehtiyatı testləri müəyyən məqsədlərdə faydalıdır, lakin bir AMH nəticəsi bütün reproduktiv gələcəyi və təbii hamiləlik ehtimalını təkbaşına proqnozlaşdırmır. Analizin hansı müalicə qərarına kömək etdiyini soruşun. “Yaxşı rəqəm” yaş və digər amilləri əhəmiyyətsiz etmir.

Hamiləlik ehtimalı yumurtlamadan əvvəlki bir neçə gündə və yumurtlama günündə ən yüksəkdir. Spermatozoidlər qadın reproduktiv yollarında bir neçə gün yaşaya bildiyindən, əlaqənin yumurtlamadan bir qədər əvvəl olması da əhəmiyyətlidir, yumurta hüceyrəsi isə yumurtlamadan sonra yalnız qısa müddət ərzində mayalana bilir.

• Aybaşı dövrünün uzunluğu müntəzəmdirsə, yumurtlama çox vaxt növbəti aybaşıdan təxminən iki həftə əvvəl baş verir.
• Servikal ifrazatın şəffaf və ilişkən xarakter alması münbit dövrə işarə ola bilər.
• Evdə yumurtlama testləri lüteinləşdirici hormonun artımını aşkar edir.
• Ultrasəslə follikulun izlənməsi seçilmiş hallarda həkim tərəfindən aparılır.

Dövr nizamsızdırsa, bu üsullar etibarsız olur və yumurtlama pozuntusu ehtimalı həkimlə araşdırılmalıdır. Hər gün əlaqə cədvəli qurmaq stressi artıra bilər; həkimlə optimal yanaşmanı müzakirə edin.

Boru keçiriciliyi hamiləliyin baş verməsi üçün vacibdir, çünki mayalanma borularda baş verir. Bunun üçün adi ultrasəs kifayət etmir, ona görə xüsusi üsul seçilir. Ən çox istifadə olunan seçimlər:

• Histerosalpinqoqrafiya. Uşaqlıq boşluğuna kontrast maddə yeridilir və rentgen görüntüsündə borular və boşluq qiymətləndirilir.
• Sonohisterosalpinqoqrafiya. Kontrast əvəzinə maye və ya köpük ultrasəs nəzarəti ilə istifadə olunur.
• Histeroskopiya. Uşaqlıq boşluğuna kamera ilə baxılır; polip, arakəsmə və ya yapışmalar aşkarlana bilər.
• Laparoskopiya. Seçilmiş hallarda, məsələn, endometrioz və ya yapışma şübhəsində, çanaq birbaşa görüntülənir.

Müayinə vaxtı adətən aybaşıdan sonra, hamiləlik istisna olunduqda seçilir. Allergiya və infeksiya anamnezinizi qabaqcadan bildirin.

Bu müayinələr hamı üçün ilkin mərhələdə tələb olunmur; yalnız tarixçə və ya əvvəlki nəticələr göstəriş yaratdıqda seçilir.

Reproduktiv tarixçə və bir və ya bir neçə sperma analizi əsas başlanğıc məlumatdır. Sperma göstəriciləri dəyişə bildiyi üçün qeyri-normal nəticə təkrar və mütəxəssis qiymətləndirilməsi tələb edə bilər. Tək bir nəticə ilə qəti sonsuzluq hökmü verilməməlidir.

Hormonal, genetik və başqa testlər göstərişə görə seçilir. Antisperm anticisimləri kimi əlavə müayinələrin hamıya ilkin paket kimi verilməsi tövsiyə olunmur. Kişinin qiymətləndirilməsini qadının bütün müayinələri bitənədək saxlamaq cütlüyün vaxtını itirə bilər.

Müayinələrdən asılı olmayaraq, bəzi amillər hər iki tərəfin reproduktiv sağlamlığına təsir edə bilər. Bunlar müalicəni əvəz etmir, lakin şəraiti yaxşılaşdıra bilər.

• Siqaretdən imtina: siqaret həm yumurtalıq ehtiyatına, həm də spermatozoid keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
• Alkoqolun məhdudlaşdırılması və narkotik maddələrdən uzaq durmaq.
• Bədən çəkisinin sağlam diapazonda saxlanması: həm kəskin artıq, həm də çox aşağı çəki dövrü pozur.
• Hamiləlik planlayan qadın üçün fol turşusu barədə həkimlə məsləhətləşmə; doza həkim tərəfindən təyin olunur.
• Xroniki xəstəliklərin (diabet, qalxanvarı vəzi, hipertoniya) nəzarəti.
• Dərmanların və əlavələrin həkimlə yoxlanması.
• Kişilərdə xayanı uzun müddət yüksək istiliyə məruz qoymamaq.

Peyvənd və infeksiyalardan qorunma məsələləri, məsələn, qızılca-məxmərək immuniteti, hamiləlikdən əvvəl yoxlanıla bilər.

Hər mərhələnin konkret məqsədini və növbəti qərarı yazın. Cavab normal və ya dəyişmiş olsa hansı addımın atılacağını soruşun. Müalicə seçiləndə təbii cəhd, dərman, əməliyyat və köməkçi reproduktiv üsulların sizin vəziyyətdə rolunu ayrıca danışın.

Maliyyə və vaxt yükünü də qəbulda açıq müzakirə etmək olar. Bütün testləri eyni ay vermək həmişə vacib deyil, lakin yaş və klinik riskə görə lazımsız gecikmə də uyğun olmaya bilər. Planın sizin həyatınıza necə yerləşəcəyini bilmək davamlılığı artırır.

Müayinələrdən sonra seçim səbəbdən, yaşdan və cəhd müddətindən asılı olur. Ümumi variantlar bunlardır:

Hər variantın faydası, riski, davam müddəti və hamiləlik şansı barədə həkimlə ətraflı danışın. Heç bir yanaşma nəticəni zəmanətli etmir.

İlk görüşdən sonra hansı sualların artıq cavablandığını yazın. Yumurtlama barədə məlumat, sperma nəticəsi və anatomik qiymətləndirmə ayrı bölmələrdə saxlanıla bilər. Hansı testin təkrar, hansının ilk dəfə lazım olduğunu ayırmaq eyni məlumatın dəfələrlə toplanmasını azaldır.

Nəticələr normaldırsa, bu, sizin təcrübənizin əhəmiyyətsiz olduğunu göstərmir. Həkimdən hazırkı məlumatla hansı ehtimalın qaldığını və növbəti mərhələnin nə olacağını soruşun. Dəyişmiş cavab varsa, onun bütün çətinliyi izah edib-etmədiyini dəqiqləşdirin. Bir tapıntı başqa amillərin mövcudluğunu istisna etmir.

Hər iki tərəfin görüş və müalicə vaxtının necə uzlaşdırılacağını danışın. İş, səfər və maliyyə məhdudiyyətlərini açıq demək planı daha real edir. Reproduktiv çətinlikdə günahlandırıcı dildən qaçmaq və ortaq məlumat əsasında qərar vermək həm tibbi, həm şəxsi söhbəti daha məqsədli saxlayır.

Uzun müddət hamiləliyin alınmaması gərginlik, günahkarlıq hissi və münasibətlərdə uzaqlaşma yarada bilər. Bu reaksiyalar adidir və müayinə-müalicə prosesinin tərkib hissəsi kimi nəzərə alınmalıdır.

• Hisslərinizi birlikdə, qınaqsız danışın.
• Müayinə və müalicə vaxtlarını birgə planlaşdırın.
• Ətrafınızdakı suallara cavab vermək istəməyə bilərsiniz; sərhədlərinizi qoruyun.
• Gərginlik uzanırsa, psixoloq və ya dəstək qrupu ilə məsləhətləşmək faydalı ola bilər.

Emosional sağlamlıq müalicəyə davamlılığa və həyat keyfiyyətinə təsir edir. Bu mövzunu həkiminizlə də açıq müzakirə edə bilərsiniz.

Əvvəllər hamiləlik itkisi, uşaqlıqdan kənar hamiləlik, doğuş və ya əməliyyat olubsa, bunu ilk görüşdə deyin. Təkrarlanan itkilər, boru əməliyyatı və ya uşaqlıq əməliyyatı müayinə planını dəyişə bilər. Əvvəlki hamiləlikdə kontrasepsiyanın dayandırılma tarixini və bu zaman aybaşının bərpa vaxtını da qeyd edin. Bu məlumat həkimə yumurtlama və mümkün səbəbləri daha tez ayırd etməyə imkan verir.