Xorion xovlarının biopsiyası: plasenta nümunəsi nəyi göstərir?

Prosedur ultrasəs nəzarəti altında aparılır. Qarından və ya uyğun hallarda uşaqlıq boynu yolu ilə nümunə götürülməsi seçilə bilər. Hansı yolun mümkün olduğu plasentanın vəziyyətinə və komandanın qiymətləndirməsinə bağlıdır. Bu məqalə texniki icra qaydası vermir.

CVS adətən hamiləliyin daha erkən mərhələsində, çox vaxt 11–14-cü həftələrdə müzakirə olunur. Dəqiq vaxt fərdi göstəriş və klinik qaydaya əsaslanır. Özünüz tarix seçmək və ya başqa hamilənin vaxtını tətbiq etmək əvəzinə təyinatı komanda ilə dəqiqləşdirin.

CVS hamilələrin hamısına lazım olan müayinə deyil. Aşağıdakı hallarda müzakirə edilə bilər:

• prenatal skrininqdə (qan analizi və ultrasəs) xromosom dəyişikliyi riskinin yüksək çıxması;
• əvvəlki hamiləlikdə xromosom və ya genetik xəstəlik olması;
• ailədə bilinən irsi xəstəlik və valideynin daşıyıcılığı;
• ultrasəsdə dəqiqləşdirmə tələb edən tapıntının olması;
• hamilənin yaşı və fərdi üstünlükləri nəzərə alınaraq diaqnostik məlumat istənilməsi.

Yüksək risk cavabı xəstəlik demək deyil; CVS bu risk cavabını dəqiqləşdirən diaqnostik üsuldur. Qərarı özünüz üçün hansı məlumatın əhəmiyyətli olduğunu nəzərə alaraq verin.

Plasenta nümunəsində konkret xromosom və ya genetik sual araşdırıla bilər. Hansı laborator üsulun sifariş edildiyini soruşun. Kariotip və başqa genetik testlər eyni həcmdə məlumat vermir. Heç biri bütün mümkün xəstəlik və struktur qüsurlarını universal şəkildə istisna etmir.

Bəzən plasenta ilə döl arasındakı bioloji fərqlər və ya qeyri-müəyyən nəticə əlavə qiymətləndirmə tələb edə bilər. Bu halda amniosentez kimi başqa üsul müzakirə oluna bilər. İlk cavabın mənasını dəqiqləşdirmədən geri dönməz qərar verməyin.

Prosedur adətən ambulator keçir və qısadır, lakin hazırlıq və müşahidə daha çox vaxt apara bilər.

1. Məsləhət və razılıq. Məqsəd, risklər və nəticənin məhdudiyyətləri izah olunur.
2. Ultrasəs. Dölün və plasentanın yeri qiymətləndirilir.
3. Giriş yolu. Plasentanın yerinə görə qarın və ya uşaqlıq boynu yolu seçilir.
4. Nümunə. Ultrasəs nəzarəti altında plasentadan çox kiçik toxuma parçası götürülür.
5. Yoxlama. Dölün ürək fəaliyyəti yenidən yoxlanılır və qısa müddət müşahidə aparılır.

Qarın dərisində yüngül sıxılma və ya sancı hissi ola bilər. Narahatlığınızı komandaya bildirin.

Prosedurla bağlı hamiləlik itkisi və infeksiya kimi risklər var. Fərdi riski komanda ilə danışın; başqa mənbədə gördüyünüz rəqəm sizin vəziyyətinizin dəqiq hesabı olmaya bilər. Alternativ skrininq və diaqnostik üsulların hansı suala cavab verdiyini soruşun. Daha erkən məlumatın sizin üçün əhəmiyyətini də müzakirə edin.

Qan qrupu, rezus vəziyyəti, dərmanlar və vacib xəstəlik tarixçəsini bildirin. Prosedurdan sonra profilaktika və müşahidə ehtiyacı seçilə bilər. Heç bir preparatı özbaşına dayandırmayın. Hazırlıq və evə qayıdış barədə yazılı göstəriş alın.

Bu iki yanaşma bəzən qarışdırılır, lakin mahiyyətcə fərqlidir.

Skrininqdə yüksək risk çıxarsa, qərarı təsdiqləyici diaqnostik test əsasında vermək məsləhətdir. Skrininq mənfi olarsa, bu CVS göstərişi olan ailələrdə irsi xəstəliyin istisnası kimi qəbul edilmir. Test seçimini genetik məsləhətləşmə ilə birlikdə edin.

Güclü ağrı, hərarət, qanaxma və ya maye gəlməsi olduqda komanda ilə gecikmədən əlaqə saxlayın. Özünüzü ciddi pis hiss etsəniz, təcili yardım alın. Prosedur günü verilən təlimatı və əlaqə yolunu saxlayın.

İlkin və daha geniş cavabların vaxtı fərqli ola bilər. Nəticəni kimin izah edəcəyini, əlavə genetik söhbətə ehtiyacı və başqa müayinələrin davamını soruşun. CVS-nin normal cavabı planlı ultrasəs və digər prenatal nəzarəti avtomatik ləğv etmir.

Prosedurdan sonra yüngül sancı və az miqdarda ləkələnmə ola bilər. Aşağıdakılara diqqət yetirin:

• Komandanın göstərdiyi müddət ərzində istirahət edin, ağır yükdən çəkinin.
• Cinsi əlaqə, uzun səyahət və intensiv idman barədə qaydanı soruşun.
• Ağrıkəsici lazımdırsa, yalnız həkimin məsləhət gördüyünü istifadə edin.
• Nəzarət ultrasəsi və nəticə görüşü üçün tarixi yazın.

Plasenta nümunəsi laboratoriyada bir neçə yolla işlənə bilər, ona görə cavab mərhələli gələ bilər.

• İlkin (sürətli) nəticə. Bəzi xromosom sualları üçün nümunə birbaşa qiymətləndirilir və cavab adətən bir neçə gün ərzində hazır ola bilər.
• Uzunmüddətli nəticə. Hüceyrələr məhlulda çoxaldılır və tam xromosom mənzərəsi daha uzun müddətdən sonra məlum olur.
• Əlavə genetik analiz. Ailədə konkret irsi xəstəlik varsa, ayrıca gen analizi sifariş edilir; bunun vaxtı fərqlidir.

İlkin və yekun nəticə arasındakı fərq bəzən olur. Hansı cavabın nə vaxt gözlənildiyini və kimin sizinlə əlaqə saxlayacağını əvvəlcədən yazın.

CVS-də nümunə plasentadan alınır. Bu, nəticələrin necə şərh ediləcəyinə və seçilmiş hallarda əlavə dəqiqləşdirmə ehtiyacına təsir edə bilər. Həkimdən cavabın ilkin, yekun və ya əlavə araşdırma tələb edən hissəsini ayırmasını istəyin.

Əvvəlki skrininqdə hansı risk göstərilibsə, diaqnostik analizin onu necə araşdıracağını soruşun. Daha geniş genetik yoxlama avtomatik aparılmış sayılmır. Nümunə prosedurunun adı laborator sifarişin tam tərkibini göstərmir.

Vaxtın seçimini və alternativlərlə fərqi izah etdirmək faydalıdır. Erkən məlumat almaq sizin üçün əhəmiyyətli ola bilər, amma risk və nəticənin əhatəsi də qərara daxildir. Şəxsi suallarınızı yazın və razılıqdan əvvəl cavablandırılmasını istəyin. Cavab qeyri-müəyyən olsa, növbəti məsləhətləşmənin kimlə aparılacağı da əvvəlcədən aydın olsun.

CVS zamanı az miqdarda dölün qanı ananın qan dövranına keçə bilər. Ananın qan qrupu rezus mənfidirsə və döl rezus müsbət ola bilərsə, bu, ananın orqanizmində antitel yaranma ehtimalını artırır. Buna görə rezus mənfi anaya prosedurdan sonra qoruyucu müdaxilə lazım ola bilər; bunu həkim qərar verir.

Əvvəlki hamiləliklərdə qan qrupu ilə bağlı problem olubsa, bunu mütləq deyin. Qan qrupu və rezus analizinizin nəticəsini qəbula gətirin.

Bundan başqa, bəzi ana infeksiyaları, uşaqlıq anomaliyaları və ya miomalar prosedurun texniki imkanlarına təsir edə bilər. Bütün bu məlumatlar, əvvəlki əməliyyatlar və dərmanlar nəzərə alınaraq, prosedurun mümkün və ya uyğun olub-olmaması müəyyən edilir. Heç bir dərmanı özbaşına dayandırmayın.

CVS plasentadan alınan toxumanın genetik tərkibini araşdırır, lakin bütün inkişaf məsələlərini əhatə etmir. Məsələn, sinir borusunun qapanması ilə əlaqəli qüsurlar bu nümunə ilə birbaşa müəyyən edilmir; belə sualları ultrasəs müayinəsi və seçilmiş hallarda amniotik maye analizi cavablandırır. Ürək, böyrək və digər orqanların quruluşu da genetik nəticə ilə deyil, anatomik ultrasəslə qiymətləndirilir.

Normal genetik cavab bütün problemlərin istisnası deyil. Doğuşadək bütün xəstəliklər və inkişaf pozuntuları testlə müəyyən edilə bilməz. Buna görə CVS-dən sonra planlı ultrasəs müayinələrini davam etdirin. Həkimdən nəticədə nəyin yoxlandığını və nəyin yoxlanmadığını yazılı soruşun.

Nəticəni və ultrasəs hesabatlarını bir qovluqda saxlayın. Sonrakı hamiləliklərdə və ya başqa həkimə müraciət edərkən bu sənədlər faydalı olacaq.