Prosedurdan sonra endoskopun emalı və dezinfeksiyası

Endoskop çevik borudur, onun daxilində işıq, görüntü ötürən sistem və alətlər üçün kanallar yerləşir. Cihazın səthində və ya dar daxili kanallarında qalan istənilən çirklənmə potensial olaraq yoluxma mənbəyinə çevrilə bilər. Buna görə hər tətbiqdən sonra avadanlıq ardıcıl işlənmə dövründən keçir: çirklənmələrin götürülməsi, dezinfeksiya və növbəti istifadəyə hazırlıq.

İşlənmə qaydaları tibb müəssisəsinin daxili reqlamentlərinə, qüvvədə olan sanitar normativlərə və cihaz istehsalçısının təlimatlarına əsaslanır. Bu proses tibb işçiləri tərəfindən təlimatla və qeydiyyatla aparılır.

Hər invaziv müdaxilə avadanlığın yüksək təmizlik və təhlükəsizlik səviyyəsini tələb edir. Endoskopiya zamanı çevik cihaz selik, qan və digər bioloji materiallarla təmasda olur. Cihaz düzgün və tam işlənməzsə, infeksiyanın bir pasiyentdən digərinə keçmə ehtimalı yaranır.

Qan və bioloji mayelər vasitəsilə ötürülən xəstəliklər, bəzi virus və bakterial infeksiyalar belə risklərə aiddir. Bundan başqa, antibiotiklərə davamlı mikroorqanizmlərin ötürülməsi riski də nəzərə alınır. Bağırsaq müayinələrində bu daha vacibdir, çünki orada mikrofloranın miqdarı yüksəkdir.

Təcrübə göstərir ki, belə hadisələr əksər hallarda müayinənin özündən deyil, cihazın təkrar istifadəyə hazırlanması mərhələsindəki pozuntulardan yaranır. Bioloji maye cihazın səthində və ya kanallarda qalarsa, mikroorqanizmlər adi yumadan sonra da sağ qala bilər.

Endoskoplar əl ilə və ya xüsusi yuyucu-dezinfeksiya qurğuları ilə işlənə bilər. Avtomatik sistemlər proqramlaşdırılmış parametrlərə dəqiq əməl edir, məhlulla təmas vaxtını nəzarətdə saxlayır və insan amilinin təsirini azaldır. İşlənmədən əvvəl mütəxəssis cihazın vəziyyətini yoxlayır: örtüyün bütövlüyünü, kanalların keçiriciliyini və hermetikliyini qiymətləndirir.

Müayinə başa çatdıqdan sonra tibb işçiləri gecikmədən işlənmə mərhələlərinə başlayır, çünki üzvi qalıqlar cihazın daxili səthinə tez yapışa bilər. Müayinənin bitməsi ilə işlənmənin başlaması arasında nə qədər az vaxt keçsə, təmizləmə bir o qədər effektiv olur.

1. İlkin təmizləmə. Müayinədən dərhal sonra xarici səthdən və kanallardan təzə çirklənmələr götürülür.
2. Hermetikliyin yoxlanması. Cihazın çat, deşik və ya gizli zədələr baxımından yoxlanması.
3. Əsas təmizləmə. Xüsusi yuyucu tərkiblər və mexaniki təmizləmə ilə bütün elementlərin hərtərəfli yuyulması.
4. Yüksək səviyyəli dezinfeksiya. Təmizlikdən sonra qalan mikroorqanizmlərin kimyəvi vasitələrlə məhv edilməsi.
5. Yuma. Məhlul qalıqlarının təmiz su ilə dəfələrlə yuyulması.
6. Qurutma. Daxili kanallardan nəmliyin tam götürülməsi.
7. Saxlama. Cihazın növbəti müayinəyə qədər uyğun şəraitdə saxlanması.

Avtomatlaşdırılmış işlənmə getdikcə daha çox tətbiq olunur. Belə qurğular dövr müddətini, məhlul konsentrasiyasını və yuma parametrlərini özləri izləyir.

İlkin təmizləmə

Bu mərhələyə müayinə bitən kimi başlamaq vacibdir. Bioloji material qurumazdan əvvəl götürülməlidir, çünki quruyandan sonra onu aradan qaldırmaq çətinləşir və sonrakı dezinfeksiyanın effekti azala bilər. Cihazın xarici hissəsi silinir, sonra kanallardan xüsusi məhlul və su keçirilir. Düymələrə, klapanlara və birləşdirici hissələrə xüsusi diqqət yetirilir.

Yekun təmizləmə

İlkin mərhələdən sonra avadanlıq daha dərin və ətraflı təmizlənir. Məqsəd çətin əlçatan yerlərdə qalmış çirklənmələrin tam aradan qaldırılmasıdır. Hətta mikroskopik üzvi qalıqlar mikroorqanizmlər üçün qoruyucu mühit yarada və dezinfeksiyanın təsirini azalda bilər.

Cihaz istehsalçının təlimatına uyğun hazırlanır: çıxarılan hissələr ayrılır, sonra bütün əlçatan səthlər, kanallar və klapanlar ardıcıl təmizlənir. Mexaniki təmizləmə üçün xüsusi fırçalardan və endoskopik avadanlıq üçün nəzərdə tutulmuş yuyucu tərkiblərdən istifadə olunur. Belə vasitələr bioloji qalıqları həll edir və cihazın materiallarına zərər vermir. Təmizləmədən sonra bütün hissələr təmiz su ilə yuyulur ki, yuyucu vasitənin izləri qalmasın.

Mexaniki təmizləmədən sonra avadanlıq ən məsuliyyətli mərhələlərdən birinə, yüksək səviyyəli dezinfeksiyaya keçir. Bu prosedur cihazda qala biləcək bakteriyaların, virusların, göbələklərin və digər təhlükəli mikroorqanizmlərin böyük hissəsini məhv etməyə yönəlib.

Dezinfeksiyadan əvvəl mütəxəssis əvvəlki mərhələlərin keyfiyyətlə aparıldığına əmin olur. Dezinfeksiya xüsusi kimyəvi tərkiblərlə və ya avtomatik qurğularla aparılır. İşlək məhlul endoskopun bütün sahələri ilə təmasda olmalıdır: daxili kanallar, klapan mexanizmləri və çətin əlçatan elementlər istisna deyil.

Təsir müddəti, temperatur və konsentrasiya istehsalçının texniki sənədlərinə uyğun seçilir. Dezinfeksiya bitdikdən sonra cihaz kimyəvi maddələrdən təmizlənir, xüsusi hazırlanmış su ilə yuyulur və kanallar üfürülür, çünki cüzi miqdarda su belə təkrar mikrob çirklənməsinə şərait yarada bilər.

Bütün mərhələlərdən sonra avadanlıq rütubətdən tam azad edilməlidir. Bu texniki formallıq kimi görünə bilər, lakin su qalıqları təkrar çirklənmənin əsas səbəblərindən biridir. Nəm mühit mikroorqanizmlərin yaşaması və çoxalması üçün əlverişlidir.

Daxili boşluqlardan nəmliyi götürmək üçün filtrdən keçmiş təmiz hava axını istifadə olunur. Hava təkcə əsas kanalları deyil, birbaşa görünməyən mürəkkəb sahələri də qurudur. Birləşdirici elementlər və klapan mexanizmləri də ayrıca qurudulur.

Avtomatik yuyucu-dezinfeksiya qurğularında qurutma çox vaxt vahid proqramın bir hissəsidir. Bütün prosedurlardan sonra endoskop xüsusi şkafda və ya uyğun saxlama sistemində yerləşdirilir. Bu şərait cihazı növbəti müayinəyə qədər təkrar çirklənmədən qoruyur.

Endoskopun işlənməsi yalnız mərhələlərin yerinə yetirilməsi ilə bitmir, keyfiyyətə nəzarət də prosesin ayrılmaz hissəsidir. Bu işi xüsusi təlim keçmiş heyət görür və hər mərhələ yazılı təlimata əsasən aparılır. Cihazın seriya nömrəsi, işlənmə vaxtı, istifadə olunan dezinfeksiya məhlulu və işləyən əməkdaşın adı çox vaxt qeydiyyat jurnalında göstərilir ki, lazım olduqda prosesi izləmək mümkün olsun.

Dezinfeksiya məhlulunun konsentrasiyası və müddəti vaxtaşırı yoxlanılır, çünki məhlul təkrar istifadə zamanı təsirini azalda bilər. Avtomatik qurğular isə dövrün düzgün bitib-bitmədiyi barədə siqnal verir. Bundan əlavə, cihazların vaxtaşırı mikrobioloji yoxlanması aparıla bilər. Zədələnmiş və ya hermetikliyi pozulmuş endoskop istifadədən çıxarılaraq təmir edilməlidir. Bütün bunlar infeksiya riskini azaltmağa və pasiyentlərin müayinəyə etibar etməsinə kömək edir.

• müayinədən əvvəl müəssisədə endoskopların hər pasiyentdən sonra işlənib-işlənmədiyini soruşa bilərsiniz;
• cihazların qeydiyyat jurnalı və ya işlənmə protokolu barədə məlumat istəyə bilərsiniz;
• müayinə otağının təmizliyinə və tibb işçilərinin birdəfəlik əlcək, maska kimi vasitələrdən istifadəsinə diqqət edin;
• müayinədən sonra qızdırma, güclü qarın ağrısı və ya qeyri-adi əlamətlər olarsa, həkimə müraciət edin;
• xroniki xəstəlikləriniz, immun zəifliyiniz və ya infeksiya tarixçəniz barədə həkimə əvvəlcədən məlumat verin.

Pasiyentin sual verməsi normaldır. Təhlükəsizlik qaydalarına əməl edən müəssisələr bu suallara açıq cavab verir.

Endoskopik müayinələrin təhlükəsizliyi əsasən cihazın hər müayinədən sonra düzgün hazırlanmasından asılıdır. Təzə çirklənmələrin götürülməsindən daxili kanalların son qurudulmasına qədər hər mərhələnin ardıcıl və tam yerinə yetirilməsi pasiyentləri infeksiya riskindən qoruyur.

Çevik endoskopların standart əməliyyat proseduru qüvvədə olan sanitar normalara, istehsalçının təlimatlarına və müəssisənin daxili reqlamentlərinə uyğun aparılır. Hər mərhələdə sistemli yoxlama və qeydiyyat endoskopik xidmətin etibarlılığını saxlamağa və pasiyent axını çox olduqda belə müayinələrin təhlükəsiz aparılmasına kömək edir.

Pasiyent üçün əsas nəticə sadədir: müasir endoskopik xidmət yalnız cihazın imkanları ilə deyil, həm də təlimatlara əməl edən, təcrübəli heyətin və düzgün qurulmuş sanitar nəzarətin hesabına təhlükəsiz olur. Müayinəyə hazırlaşarkən suallarınız varsa, onları həkimə və ya tibb bacısına bildirin.