Histeroskopiya nə vaxt lazımdır və necə aparılır?

Nazik kamera sistemi uşaqlıq yolundan və uşaqlıq boynundan keçərək uşaqlıq boşluğuna daxil edilir. Görüntünü yaxşılaşdırmaq üçün maye istifadə olunur. Qarın dərisində kəsik aparılması bu üsulun adi hissəsi deyil. Laparoskopiya ilə histeroskopiya müxtəlif nahiyələri qiymətləndirən fərqli prosedurlardır.

Bol və ya nizamsız qanaxma, menopauzadan sonra qan gəlməsi, polip və bəzi miomalar, seçilmiş reproduktiv problemlər araşdırılarkən təyin oluna bilər. Hər qanaxmada ilk və məcburi müayinə olması kimi ümumi qayda yoxdur; əvvəlki nəticələr nəzərə alınır.

Eyni ad altında iki fərqli məqsəd ola bilər. Hansının planlandığını qəbuldan əvvəl dəqiqləşdirin, çünki hazırlıq, ağrının idarəsi və sağalma müddəti dəyişə bilər.

Hər iki halda məqsəd, şikayətin səbəbini dəqiq görmək və lazımsız müdaxilədən çəkinməkdir.

Bəzən baxış zamanı polip görünür və eyni seansda çıxarılması planlaşdırılır. Bu mümkünlüyü əvvəlcədən danışın.

Histeroskopiya aşağıdakı hallarda məsləhət görülə bilər, lakin qərar yalnız şikayətə, USM nəticəsinə və həkim müayinəsinə əsasən verilir:

• bol, uzun və ya aybaşılararası qanaxma;
• menopauzadan sonra qanaxma;
• USM-də polip, submukoz mioma və ya uşaqlıq boşluğunda qeyri-müəyyən görüntü;
• sonsuzluğun və ya təkrarlanan hamiləlik itkisinin səbəbinin araşdırılması;
• əvvəlki əməliyyat və ya kuretajdan sonra yapışma şübhəsi;
• uşaqlıq quruluşunun anadangəlmə fərqi şübhəsi.

Bütün bu hallarda USM əvvəlcə istiqamət verir, histeroskopiya isə birbaşa baxışla görüntünü dəqiqləşdirir. Hər qanaxma şikayəti avtomatik histeroskopiya demək deyil.

Hisslər fərqlidir: bəzilərində aybaşı sancısına bənzər narahatlıq, bəzilərində güclü ağrı ola bilər. “Hamıda ağrısızdır” vədi doğru deyil. Əvvəlki ağrılı müayinə, güclü aybaşı sancısı və narahatlığınız barədə komandaya əvvəlcədən deyin. Ağrıkəsici, yerli keyitmə, sedasiya və ya ümumi anesteziya imkanları prosedura və klinikaya görə dəyişir.

Müayinə zamanı ağrı olarsa, bunu bildirin və dayandırılmasını istəyə bilərsiniz. Yalnız həmin gün prosedur otağında deyil, təyinat veriləndə seçimləri soruşmaq faydalıdır. Sizə uyğun üsul başqa təşkilati hazırlıq tələb edə bilər. Həkimin əvvəlcədən verdiyi məlumatı oxuyun və anlamadığınız terminləri qeyd edin.

Hamiləlik zamanı histeroskopiya aparılmır. Hamiləlik ehtimalını, son aybaşının tarixini və qorunma üsulunu bildirin. Qəbul günü test lazım ola bilər. Dərmanlar, xüsusilə qanaxmaya təsir edən preparatlar barədə məlumat verin; heç birini özbaşına dayandırmayın.

Qida və maye ilə bağlı qayda anesteziya planından asılıdır. Sedasiya və ya ümumi anesteziya nəzərdə tutulursa, aclıq və evə qayıdış üçün müşayiətçi barədə ayrıca göstəriş alın. Sadə ambulator baxışın qaydalarını bütün prosedurlara tətbiq etməyin. Klinikanın yazılı təlimatı əsas olmalıdır.

Mərhələlər klinikaya və seçilən ağrı idarəsinə görə dəyişə bilər. Ümumi ardıcıllıq belədir:

1. Qəbul. Şəxsiyyətiniz, razılıq sənədi, son aybaşı və hamiləlik ehtimalı yoxlanılır.
2. Vəziyyət. Ginekoloji kresloda uzanırsınız; ağrı idarəsi planına uyğun hazırlıq görülür.
3. Daxil edilmə. Nazik histeroskop uşaqlıq yolu və boynundan keçərək uşaqlıq boşluğuna yönəldilir, boşluğu açmaq üçün maye verilir.
4. Baxış. Boşluğun divarları, ucluqları və tubaların açılışı qiymətləndirilir.
5. Lazım olan addım. Biopsiya götürülə və ya razılıq verdiyiniz törəmə çıxarıla bilər.
6. Müşahidə. Bir müddət dincəlirsiniz, təlimat verilir və nəticənin necə veriləcəyi izah olunur.

Yüngül sancı və az qanaxma ola bilər. Biopsiya və ya polip çıxarılması aparılıbsa, sağalma qaydası yalnız baxışdan fərqlənə bilər. Cinsi əlaqə, tampon və fəaliyyət barədə fərdi göstərişə əməl edin. Ağrı artarsa, hərarət, pis qoxulu ifrazat və ya güclü qanaxma yaranarsa, gecikmədən tibbi məsləhət alın.

Uşaqlıq divarının zədələnməsi və infeksiya kimi ağırlaşmalar nadir olsa da mümkündür. Prosedurdan əvvəl fayda, risk və alternativlər izah edilməlidir. Evə çıxmazdan əvvəl problem yaranarsa hansı əlaqə vasitəsindən istifadə edəcəyinizi yazılı alın.

Sedasiya planlanırsa, evə qayıdış üçün müşayiətçi qaydasını əvvəlcədən dəqiqləşdirin.

Aybaşı qanaxması bitdikdən sonrakı günlərdə uşaqlıq selikli qişası daha nazik olur və görüntü adətən daha aydın alınır. Buna görə planlaşdırılmış histeroskopiya çox vaxt aybaşıdan sonrakı dövrə təyin olunur, lakin qanaxma səbəbilə aparılan müayinədə vaxt fərdi seçilə bilər.

Bu hallarda həkim müayinəni təxirə sala bilər:

• hamiləlik şübhəsi və ya təsdiqi;
• kəskin çanaq infeksiyası və ya ciddi uşaqlıq yolu iltihabı;
• çox güclü aktiv qanaxma, bu zaman görüntü alınmaya bilər;
• qızdırma və ya ümumi vəziyyətin pisləşməsi.

Əvvəlki əməliyyatlar, uşaqlıq boynu ilə bağlı problem və ürək-damar xəstəlikləri anesteziya və təhlükəsizlik planına təsir edə bilər; bunları qəbulda mütləq deyin.

Müayinədən sonra yüngül sancı, az qanlı ifrazat və qısa müddətli halsızlıq gözlənilə bilər. Aşağıdakı əlamətlər isə qiymətləndirmə tələb edir:

Təcili hal şübhəsində klinikanın verdiyi əlaqə nömrəsinə zəng edin; yaxın tibbi yardıma müraciət etməkdən çəkinməyin. Əlamətlərin nə vaxt başladığını və ilkin göstərişlərə necə əməl etdiyinizi qeyd edin.

“Yalnız baxış aparılacaq, yoxsa uyğun törəmə çıxarıla bilər?”, “Ağrı güclü olsa, plan necə dəyişəcək?”, “Biopsiya götürülərsə cavabı kim izah edəcək?” və “Evə tək qayıda bilərəmmi?” suallarını əvvəlcədən verin. Bu məlumatın olmaması qəbul günü narahatlığı artıra bilər. Xüsusi dəstəyə, müşayiətçiyə və ya daha çox izah vaxtına ehtiyacınız varsa, klinikaya əvvəlcədən deyin. Sizə verilən yazılı məlumatda prosedurun həcmi aydın deyilsə, onu dəqiqləşdirmək üçün sual vermək tam uyğundur.

Müayinə bitdikdən sonra həkim gördüyünü sizə sadə dillə izah etməlidir: uşaqlıq boşluğunun forması, selikli qişanın vəziyyəti, polip və ya yapışma olub-olmaması. Əgər biopsiya götürülübsə, bu nümunə patoloji laboratoriyada ayrıca qiymətləndirilir, buna görə yekun cavab bəzən bir neçə gün sonra hazır olur.

Cavab hazır olanda onun yalnız “normal” və ya “problem var” kimi deyil, ətraflı verilməsini istəyin. Qəbulda bunları soruşa bilərsiniz: tapılan dəyişiklik şikayətimin səbəbidirmi, əlavə müalicə lazımdırmı, nəzarət müayinəsi nə vaxt olmalıdır. Çıxarılmış törəmə laboratoriyaya göndərilibsə, bu barədə də məlumat alın.