Infectio

Xəstəlik törədən mikroorqanizmlərin — bakteriya, virus, göbələk və ya parazitlərin — orqanizmə daxil olub çoxalması və immun sisteminin buna cavab reaksiyasıdır.

İnfeksiya törədici mikroorqanizmlərin orqanizmə daxil olaraq çoxaldığı, toxumaları zədələdiyi və immun sisteminin cavab reaksiyasına səbəb olduğu vəziyyətdir. İnfeksion proses aydın simptomlarla və ya gizli — simptomsuz daşıyıcılıq şəklində gedə bilər. Bu anlayış çox müxtəlif xəstəlikləri birləşdirir: soyuqdəymə və sistitdən tutmuş vərəm və sepsisə qədər.

Səbəblər və risk amilləri

Törədicilər əsas qruplara bölünür:

viruslar — qrip, kəskin respirator virus infeksiyaları, herpes, hepatitlər, HİV;
bakteriyalar — streptokoklar, stafilokoklar, bağırsaq çöpü, vərəm çöpü;
göbələklər — kandidalar, dermatofitlər, kif göbələkləri;
parazitlər — ibtidailər (lyambliyalar, malyariya plazmodisi) və helmintlər.

Ötürülmə yolları: hava-damcı, kontakt, fekal-oral (çirkli əllər, su və qida vasitəsilə), cinsi yol, qan vasitəsilə, həşərat və gənə sancmaları ilə. Ağır gediş riski körpələrdə, yaşlılarda, hamilələrdə, diabet, onkoloji xəstəliklər, immunosupressor qəbulu və digər immun çatışmazlığı növlərində daha yüksəkdir.

Simptomlar

Əlamətlər törədicidən və zədələnmiş orqandan asılıdır. Ümumi əlamətlər qızdırma, üşütmə, zəiflik, bədəndə sızıltı, iştahanın azalmasıdır. İltihabın yerli əlamətləri qızartı, şişkinlik, ağrı, irinli ifrazat, öskürək, ishal və sidik ifrazı zamanı göynəmədir.

Diaqnostika

Ümumi qan analizi, iltihab markerləri (C-reaktiv zülal, prokalsitonin), antibiotiklərə həssaslığın təyini ilə əkmələr, PZR, antigen və anticisimlərin təyini, ocağı tapmaq üçün vizualizasiya üsullarından istifadə edilir.

Müalicə

Taktika törədicinin növündən asılıdır. Bakterial infeksiyalar antibiotiklərlə müalicə olunur. Virus infeksiyalarında çox vaxt simptomatik müalicə aparılır, bəzi xəstəliklərdə isə (qrip, herpes, hepatitlər, HİV) spesifik antiviral preparatlar tətbiq edilir. Antibiotiklər viruslara təsir etmir, onların nəzarətsiz qəbulu isə antibiotiklərə rezistentliyə gətirib çıxarır. Preparatı həkim seçir.

Profilaktika

Əllərin yuyulması, təhlükəsiz su və qida, vaksinasiya, qorunan cinsi əlaqə, tibbi prosedurların sterilliyi və həşərat sancmalarından qorunma əsas tədbirlərdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Mümkün sepsis əlamətləri olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın: şüurun dolaşması, çox tez-tez nəfəs və ya təngnəfəslik, kəskin zəiflik, soyuq, ləkəli və ya göyərmiş dəri, sidiyin kəskin azalması, basdıqda solmayan səpgi, 3 aylığadək körpədə yüksək qızdırma.