Süd vəzisində fibroadenoma: nə zaman izləmə kifayətdir?

Çox vaxt hamar, sərhədləri aydın və hərəkətli düyün kimi hiss edilir. Ölçü və hissiyyat zamanla dəyişə bilər. Bu xüsusiyyətlər istiqamət göstərsə də, evdə müayinə ilə başqa törəmələrdən etibarlı ayırmaq mümkün deyil. Hər yeni və ya dəyişən düyün həkimə göstərilməlidir.

Əvvəllər fibroadenoma diaqnozu almanız sonradan yaranan bütün düyünlərin eyni olduğunu sübut etmir. Sağ və sol süd vəzisindəki sahələri və əvvəlki ölçüləri qeyd edin. Köhnə cavabın olması müqayisə üçün faydalıdır, amma yeni əlamətin ayrıca qiymətləndirilməsini ləğv etmir.

Fibroadenoma çox vaxt reproduktiv yaşda, xüsusən gənc qadınlarda aşkar edilir. Törəmənin böyüməsi hormonlarla, o cümlədən estrogenin təsirilə əlaqələndirilir. Buna görə bəzi fibroadenomalar hamiləlik zamanı və ya hormonal dəyişikliklər dövründə bir qədər böyüyə bilər, menopauzadan sonra isə kiçilə və ya itə bilər.

Bir qadında bir neçə fibroadenoma, eləcə də hər iki süd vəzisində düyün ola bilər. Ailədə fibroadenoma olması özlüyündə narahatlıq səbəbi deyil, lakin ailə tarixçəsini həkimə mütləq deyin. Ağrı fibroadenoma üçün tipik əlamət deyil, çox vaxt düyün ağrısız olur və ya yalnız aybaşı dövründə yüngül həssaslıq verə bilər; bu səbəbdən ağrının olmaması da “təhlükəsizdir” demək deyil.

Həkim müayinəsi, yaşa və düyünün xüsusiyyətinə uyğun USM və ya mammoqrafiya seçilir. Müəyyən hallarda qalın iynə biopsiyası lazım ola bilər. Hər qadına eyni testlər aparılmır; əsas məsələ baxış, görüntü və ehtiyac olduqda toxuma cavabının uyğunluğudur.

USM-də “fibroadenomaya bənzəyir” ifadəsi ilə biopsiyada təsdiqlənmiş diaqnoz eyni səviyyəli məlumat deyil. Həkimdən nəticənin nə qədər dəqiq olduğunu, əlavə testə niyə ehtiyac olub-olmadığını soruşun. Biopsiya təyin edilməsi xərçəngin təsdiqi demək deyil; bəzən məqsəd xoşxassəli ehtimalı dəqiqləşdirməkdir.

Süd vəzisində hiss edilən hər düyün fibroadenoma deyil. Müayinə zamanı həkim bu variantları nəzərə alır:

Bu cədvəl evdə diaqnoz üçün deyil. Xüsusiyyətlər üst-üstə düşə bilər və yalnız müayinə, görüntüləmə, lazım olduqda biopsiya ilə dəqiqləşir.

Görüntü və ya klinik müayinə tam aydın olmayanda toxuma nümunəsi lazım ola bilər. Prosedur ambulator aparılır:

1. Hazırlıq. Qanaxma pozuntusu, qan durulaşdıran dərmanlar və allergiya barədə məlumat verilir.
2. Keyitmə. Dəri və düyün ətrafı yerli keyitmə ilə hazırlanır.
3. Nümunə. Adətən USM nəzarəti ilə nazik içi boş iynə vasitəsilə bir neçə kiçik toxuma parçası götürülür.
4. Sıxma. Prosedurdan sonra nahiyə bir müddət sıxılır, sarğı qoyulur.

Sonrakı günlər nahiyədə həssaslıq və göyərmə ola bilər. Cavab laboratoriyada hazırlanır və bir neçə gün çəkə bilər. İzləmə qərarı yalnız bu cavab görüntüyə uyğun gəldikdə daha etibarlı olur.

Nəticələr fibroadenoma ilə uyğun gəlirsə, düyün ciddi şikayət yaratmırsa və təhlükəli dəyişiklik yoxdursa, əməliyyatsız izləmə seçilə bilər. Bəzi fibroadenomalar sabit qalır, kiçilir və ya itir. Nəzarətin vaxtı sizin nəticələrə görə təyin edilməlidir; hamıya eyni interval vermək doğru deyil.

İzləmə planında hansı sahəyə baxıldığı, növbəti görüşün vaxtı və hansı dəyişiklikdə daha tez gəlməli olduğunuz aydın olsun. Evdə hər gün sıxıb yoxlamaq yerinə yeni dəyişiklikləri sakit şəkildə müşahidə edin. Narahatlığınız güclüdürsə, bunu da həkimə deyin; qərar yalnız ölçü rəqəmindən ibarət deyil.

Əməliyyatsız izləmə “heç nə etməmək” demək deyil, planlı nəzarətdir. Planda adətən bunlar yer alır:

• düyünün ilkin ölçüsü və yerləşməsinin qeyd edilməsi;
• müəyyən vaxtdan sonra təkrar klinik baxış və ya USM;
• ölçünün, formanın və sərhədlərin əvvəlki nəticə ilə müqayisəsi;
• yeni dəyişiklik olduqda hansı əlamətlərə görə vaxtından əvvəl müraciət etmək lazım olduğunun izahı.

Hər nəzarət görüşündə ölçüləri və müqayisə nəticələrini yazılı alın, bu, həkim dəyişdirsəniz də davamlılığı qoruyur. Düyün sabit qalırsa, nəzarətin aralığı bir qədər uzadıla bilər; bu qərarı həkim verir. Düyünün hiss olunan ölçüsü ilə görüntüdəki ölçüsü bir-birindən fərqlənə bilər, buna görə müqayisəni eyni üsulla aparmaq vacibdir.

Sürətli böyümə, böyük ölçü, ağrı və ya diaqnozda qeyri-müəyyənlik müdaxilə üçün səbəb ola bilər. Filloid törəmə ehtimalı kimi hallar ayrıca yanaşma tələb edir. Əməliyyatın faydası ilə yanaşı çapıq və süd vəzisinin görünüşünə mümkün təsiri də danışılmalıdır.

“Xoşxassəlidir, deməli heç nə etməyin” və “düyündür, mütləq çıxarın” yanaşmalarının hər ikisi çox ümumidir. Sizin halda konkret səbəbi soruşun. Yeni düyün, məmə ucunda və ya dəridə dəyişiklik, ifrazat varsa, əvvəlki nəzarət tarixini gözləmədən müraciət edin.

Sonrakı qiymətləndirmə üçün görüntülərin özünü də klinikadan əldə edin.

Növbəti görüşün tarixini və əlaqə nömrəsini yazılı qeyd edin.

Çıxarılma müzakirə olunursa, üsul ölçüdən, yerləşmədən və diaqnozun qəti olub-olmamasından asılıdır. Cərrahi eksiziya zamanı törəmə kəsiklə çıxarılır və toxuma laboratoriyada yoxlanılır. Bəzi hallarda kiçik fibroadenomalar üçün daha az invaziv üsullar da mövcuddur, lakin onların uyğunluğunu həkim müəyyənləşdirir.

Əməliyyatdan əvvəl çapığın yeri, kosmetik nəticə, anesteziya növü və sağalma müddətini soruşun. Çıxarılan toxumanın cavabı gözləniləndən fərqli olarsa, əlavə plan lazım ola bilər. Əməliyyat gələcəkdə yeni fibroadenoma yaranma ehtimalını tam aradan qaldırmır, ona görə müntəzəm izləmə davam etməlidir.

Nəzarət düyünü tez-tez sıxıb yoxlamaq və hər kiçik hissi təhlükə saymaq demək deyil. Həkimlə razılaşdırılmış vaxtda müqayisə və yeni dəyişiklik yaranarsa əlaqə planıdır. Sizi ən çox qorxudan sualı qəbulda birbaşa verin: diaqnozun dəqiqliyi, gələcək əməliyyat ehtimalı və ya süd vəzisinin görünüşü barədə narahatlıq fərqli söhbət tələb edir. İkinci rəy istəyirsinizsə, müayinə, görüntüləmə və biopsiya sənədlərini birlikdə təqdim edin; yalnız nəticənin şifahi adını deməklə kifayətlənməyin.

Bu dəyişikliklər fibroadenoma diaqnozu qoyulmuş olsa belə yenidən qiymətləndirilməlidir. Nəzarət görüşünü gözləməyin.