Absses — toxuma və ya orqanda kapsulla əhatələnmiş, sağlam toxumalardan ayrılmış məhdud irin toplantısıdır.
Sinonimlər: İrinlik
Absses (irinlik) orqanizmin infeksiya ocağını təcrid etməyə çalışdığı zaman yaranır: irin toplantısının ətrafında sıx divar formalaşır. Abseslər səthi — dəridə və dərialtı piy toxumasında — və dərin ola bilər: qaraciyərdə, ağciyərdə, qarın boşluğunda, baş beyində. Fleqmonadan fərqli olaraq, abses zamanı irin toxumalar boyunca yayılmır, boşluqda toplanır.
Səbəblər və risk amilləri
Ən çox törədicilər stafilokok və streptokoklardır, daha az hallarda bağırsaq çöpləri və anaerob bakteriyalar. İnfeksiya dərinin mikrotravmaları, inyeksiyalar, əməliyyatlar, tük follikulunun iltihabı (furunkul) və ya daxili orqanların iltihabı nəticəsində düşür. Şəkərli diabet, piylənmə, immun çatışmazlığı və inyeksion narkotik istifadəsi riski artırır.
Simptomlar
- zamanla yumşalan ağrılı bərkimə;
- dərinin qızarması, şişkinliyi və yerli istiliyi;
- «döyünən», pulsasiyaedici ağrı;
- qızdırma, üşütmə, halsızlıq — xüsusilə dərin abseslərdə.
Daxili abseslər qeyri-spesifik əlamətlərlə özünü göstərir: uzunmüddətli qızdırma, müvafiq nahiyədə ağrı, iştahsızlıq.
Diaqnostika
Səthi irinliyi həkim adətən müayinə zamanı müəyyən edir. Dərinliyi və ölçüləri qiymətləndirmək üçün ultrasəs müayinəsi, dərin abses şübhəsində kompüter tomoqrafiya aparılır. Ümumi qan analizi və C-reaktiv zülal iltihabın dərəcəsini göstərir, irinin bakterioloji əkməsi antibiotik seçiminə kömək edir.
Müalicə
Əsas prinsip boşluğun açılması və drenajıdır: irin xaric edilməlidir, əks halda antibiotiklər az təsirli olur. Kiçik səthi abseslər yerli anesteziya altında açılır, dərin abseslər ultrasəs və ya KT nəzarəti ilə drenləşdirilir və ya cərrahi yolla müalicə olunur. Antibakterial terapiyanı həkim təyin edir, xüsusilə qızdırma, böyük ocaq və ya yanaşı xəstəliklər olduqda. İrinliyi özbaşına sıxmaq və ya deşmək olmaz — infeksiya yayıla bilər.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- qızartı sürətlə genişlənir, dəridə qırmızı zolaqlar görünür;
- temperatur 38,5 °C-dən yüksəkdir, üşütmə, güclü halsızlıq var;
- irinlik üzdə, xüsusən burun və üst dodaq nahiyəsindədir;
- abses şəkərli diabeti və ya zəif immuniteti olan insanda yaranıb.
Huşun qarışması, təzyiqin düşməsi, tez-tez nəfəs alma kimi sepsis əlamətlərində təcili tibbi yardım (103) çağırın.
