Toxuma aralıqları boyunca sürətlə yayılan, dəqiq sərhədləri olmayan piy toxumasının kəskin, yayılmış irinli iltihabı.
Fleqmona dərialtı, əzələlərarası və ya digər piy toxumasının irinli iltihabıdır; abssesdən fərqli olaraq kapsulla məhdudlaşmır və toxumalar boyunca yayılır. Bu səbəbdən proses bədənin böyük sahələrini sürətlə tuta, damarlar və fassiyalar boyunca yayıla və sepsisə səbəb ola bilər. Törədicilər daha çox qızılı stafilokok və streptokoklardır; anaerob fleqmonalar xüsusilə ağır keçir.
Səbəblər və risk amilləri
- infeksiyalaşmış yaralar, dişləmələr, batmalar, inyeksiyalar (o cümlədən venadaxili narkotik istifadə edənlərdə);
- furunkul, karbunkul, panarisi, absses, irinli limfadenitin ağırlaşmaları;
- odontogen infeksiya — xəstə dişlər zamanı boyun və ağız boşluğu dibinin fleqmonaları;
- şəkərli diabet, immun çatışmazlığı, alkoqolizm, ətraflarda qan dövranının pozulması.
Simptomlar
Yayılmış ağrılı bərk şişkinlik, dəqiq sərhədləri olmayan dəri qızartısı, yerli istilik, hərəkət zamanı ağrı; sonralar yumşalma sahələri. İfadəli ümumi reaksiya xarakterikdir: 38–40 °C temperatur, üşütmə, halsızlıq, tez nəbz. Boyun fleqmonası udmağı və nəfəs almağı çətinləşdirə bilər.
Diaqnostika
Cərrah müayinəsi. Qan analizlərində — yüksək leykositoz, C-reaktiv zülalın artması. Ultrasəs müayinəsi, KT və ya MRT irinli prosesin yayılmasını müəyyən etməyə, toxumalarda qazı aşkar etməyə kömək edir. Antibiotik seçimi üçün ifrazat bakterioloji əkməyə göndərilir.
Müalicə
Əsas üsul təcili əməliyyatdır: geniş açılma, ölü toxumaların kəsilib götürülməsi və drenaj, sonra müntəzəm sarğılar. Eyni zamanda venadaxili antibiotiklər, dezintoksikasiya terapiyası təyin edilir, qan şəkərinə nəzarət olunur. İrinli əriməsi olmayan başlanğıc mərhələdə bəzən cərrahın nəzarəti altında stasionarda konservativ müalicə mümkündür. İsidici kompreslər və özbaşına açmaq təhlükəlidir.
Profilaktika
Yaraların düzgün işlənməsi, dəri irinciklərinin və xəstə dişlərin vaxtında müalicəsi, diabetə nəzarət.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Şişkinlik və qızdırma ilə müşayiət olunan sürətlə böyüyən istənilən ağrılı qızartı həmin gün cərrah müayinəsi tələb edir. Boyunda udmağı və ya nəfəs almağı çətinləşdirən şişkinlik, dəridə qabarcıqlar və qaralma, dəri altında xırıltı, şüurun dolaşıqlığı, təzyiqin düşməsi olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Absses
- Cərrahi infeksiya
- Sepsis
- Yaranın cərrahi işlənməsi
- Qızılyel
- Antibiotik
- Anaerob infeksiya
- Yara infeksiyası
