Sidiyin bir porsiyasında albuminin kreatininə nisbətini göstərən analiz. Böyrəklərin erkən zədələnməsini aşkar etmək üçün əsas skrininq testidir.
Sinonimlər: ACR
Albumin-kreatinin nisbəti (ACR) sidiyin bir porsiyasında albumin zülalının qatılığının kreatinin qatılığına bölünməsi ilə hesablanır. Kreatinin böyrəklər tərəfindən nisbətən bərabər xaric edildiyi üçün bu bölmə sidiyin nə qədər qatı və ya duru olmasından asılı olmayaraq nəticəni müqayisə edilə bilən edir. Beləliklə, bir dəfəlik analiz narahat olan sutkalıq sidik toplanmasını əvəz edir və sutkalıq albumin itkisini kifayət qədər dəqiq əks etdirir.
Nə üçün təyin edilir
ACR böyrək yumaqcıqlarının zədələnməsinin ən erkən əlaməti olan albuminuriyanı aşkarlamağın əsas üsuludur. KDIGO və endokrinoloji tövsiyələrə görə, onu yoxlamaq lazımdır:
- 2-ci tip şəkərli diabetdə diaqnoz qoyulduğu andan hər il, 1-ci tip diabetdə isə xəstəliyin başlanğıcından 5 il sonra;
- arterial hipertenziya, piylənmə və ürək-damar xəstəliklərində;
- xroniki böyrək xəstəliyində mərhələni təyin etmək və müalicəni izləmək üçün;
- ailədə irsi böyrək xəstəlikləri olduqda.
Hazırlıq
Ən yaxşısı səhər ilk sidik porsiyasını vermək lazımdır. Analizdən bir gün əvvəl ağır fiziki yükdən çəkinin. Menstruasiya zamanı, qızdırma, kəskin sidik yolu infeksiyası, ürək çatışmazlığının kəskinləşməsi və ya qanda şəkərin çox yüksək olduğu dövrdə sidik verilmir, çünki bu hallar albumin ifrazını müvəqqəti artırır.
Normalar
KDIGO üzrə albuminuriya kateqoriyaları:
- A1 — 3 mq/mmol-dan az (30 mq/q-dan az): norma və ya cüzi artım;
- A2 — 3–30 mq/mmol (30–300 mq/q): orta dərəcədə artmış albuminuriya (köhnə adı mikroalbuminuriya);
- A3 — 30 mq/mmol-dan çox (300 mq/q-dan çox): əhəmiyyətli dərəcədə artmış albuminuriya (makroalbuminuriya).
Laboratoriyalar nəticəni müxtəlif vahidlərdə və bir qədər fərqli sərhədlərlə verə bilər, ona görə blankdakı istinad dəyərlərinə və həkimin rəyinə əsaslanın. Diaqnoz 3–6 ay ərzində aparılmış üç analizdən ən azı ikisində artım təsdiqləndikdə qoyulur.
Kənarlaşmaların səbəbləri
ACR-in davamlı artması ən çox diabetik nefropatiya, hipertoniya ilə bağlı böyrək zədələnməsi, qlomerulonefrit və piylənmə ilə əlaqədardır. Bu göstərici həm də infarkt, insult və ürək çatışmazlığı riskinin yüksək olduğunu göstərir. Müvəqqəti artım fiziki yük, qızdırma, infeksiya və susuzlaşma zamanı baş verir. Nəticə yumaqcıq filtrasiyası sürəti ilə birlikdə qiymətləndirilir: bu iki göstərici xroniki böyrək xəstəliyinin mərhələsini və müalicə taktikasını müəyyən edir.
Əlaqəli terminlər
- Albuminuriya
- Mikroalbuminuriya
- Makroalbuminuriya
- Diabetik nefropatiya
- Xroniki böyrək xəstəliyi
- Yumaqcıq filtrasiyası sürəti
- Kreatinin
- Şəkərli diabet
