Hyperandrogenism MKB-10: E28.1

Qadın orqanizmində kişi cinsi hormonlarının (androgenlərin) artıqlığı və ya güclənmiş təsiri; dəri və menstrual pozuntularla özünü göstərir.

Hiperandrogeniya qadında androgenlərin (testosteron, DHEA-S, androstendion) səviyyəsinin yüksəldiyi və ya toxumaların onlara həddindən artıq həssas olduğu vəziyyətdir. Bu ayrıca xəstəlik deyil, müxtəlif səbəbləri olan sindromdur, buna görə əsas məqsəd onun mənbəyini tapmaqdır. Hiperandrogeniya çox vaxt insulinrezistentliklə birlikdə olur və karbohidrat, lipid mübadiləsi pozuntularının riskini artırır, ona görə də yalnız kosmetik əlamətlər narahat etsə belə, müayinədən keçmək lazımdır.

Səbəblər və risk amilləri

polikistoz yumurtalıq sindromu — ən çox rast gəlinən səbəb;
böyrəküstü vəz qabığının anadangəlmə disfunksiyasının qeyri-klassik forması (21-hidroksilaza çatışmazlığı);
Kuşinq sindromu, hiperprolaktinemiya, hipotireoz;
yumurtalıqların və böyrəküstü vəzlərin androgen ifraz edən şişləri;
anabolik steroidlərin və bəzi hormonal preparatların qəbulu;
androgen istehsalını gücləndirən insulinrezistentlik və piylənmə.

Simptomlar

Hirsutizm (üzdə, döşdə, qarında sərt tüklərin çıxması), inadlı akne, başda kişi tipli saç tökülməsi, seyrək və ya nizamsız aybaşı, hamilə qalmaqda çətinlik tipikdir. Şişlər zamanı virilizasiya mümkündür: səsin qalınlaşması, klitorun böyüməsi, əzələ kütləsinin artması — bu əlamətlər sürətlə yaranır və təcili müayinə tələb edir.

Diaqnostika

Həkim tüklənmə dərəcəsini şkala ilə qiymətləndirir, simptomların müddətini öyrənir. Analizlər tsiklin erkən follikulyar fazasında götürülür: ümumi və sərbəst testosteron, SHBG, DHEA-S, 17-hidroksiprogesteron, prolaktin, TSH; şübhə olduqda kortizol sınaqları. Kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs müayinəsi, lazım gəldikdə böyrəküstü vəzlərin KT və ya MRT-si aparılır.

Müalicə

Terapiya səbəbdən və qadının məqsədlərindən asılıdır. Kombinə edilmiş oral kontraseptivlər, antiandrogenlər (döl üçün risk səbəbindən mütləq etibarlı kontrasepsiya ilə), bədən çəkisini və insulinrezistentliyi azaltmaq üçün tədbirlər tətbiq olunur. Hamiləlik planlaşdırılırsa, ginekoloqun nəzarəti altında ovulyasiya stimullaşdırılır. Şişlər cərrahi yolla çıxarılır. Kosmetik üsullar (lazer epilyasiyası) müalicəni tamamlayır, amma əvəz etmir.