Epinephrine (adrenaline)

Böyrəküstü vəzin beyin qatının hormonu və neyromediator; orqanizmi stressə hazırlayır. Həmçinin anafilaksiya və ürəyin dayanmasında həyati vacib dərmandır.

Sinonimlər: Epinefrin

Adrenalin (epinefrin) katexolaminlər qrupundan olan hormondur; böyrəküstü vəzin beyin qatında tirozin aminturşusundan aralıq maddələr – dofamin və noradrenalin vasitəsilə hasil olunur. Təhlükə, ağrı, qorxu, fiziki yük, qanda şəkərin enməsi və ya qanitirmə zamanı saniyələr ərzində qana buraxılır.

Funksiyası

Adrenalin demək olar ki, bütün orqanlarda olan alfa- və beta-adrenoreseptorlar vasitəsilə təsir göstərir. Onun effektləri «vuruş və ya qaç» reaksiyasını təşkil edir:

ürək yığılmalarının tezləşməsi və güclənməsi, arterial təzyiqin artması;
bronxların genişlənməsi və tənəffüsün yüngülləşməsi;
dəri və bağırsaq damarlarının daralması, əzələ damarlarının genişlənməsi;
sürətli enerji təminatı üçün qaraciyərdən qlükozanın çıxması (qlikogenin parçalanması) və piyin parçalanması;
bəbəklərin genişlənməsi, tərləmə, titrəmə.

Hormonun təsiri qısamüddətlidir: fermentlər onu tez parçalayır, parçalanma məhsulları – metanefrinlər – sidiklə xaric olur.

Klinik əhəmiyyəti

Dərman kimi adrenalin anafilaksiyada birinci sıra preparatdır: təzyiqi tez qaldırır, ödemi və bronxospazmı aradan qaldırır. Ağır allergiya riski olan insanlara həkim daim adrenalin avtoinyektoru gəzdirməyi tövsiyə edə və ondan istifadəni öyrədə bilər. Adrenalin həmçinin ürək-ağciyər reanimasiyasında və təsirini uzatmaq üçün yerli anestetiklərin tərkibində tətbiq edilir. Dozanı və yeritmə üsulunu yalnız həkim və ya təcili yardım briqadası müəyyən edir.

Orqanizmin öz adrenalininin səviyyəsi dolayı yolla – plazmada və ya sutkalıq sidikdə metanefrinlərə görə qiymətləndirilir. Həyəcan zamanı qısamüddətli ifraz normal reaksiyadır və xəstəlik sayılmır.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Katexolamin hasil edən şişlər – feoxromositoma və paraqanqlioma – baş ağrısı, ürəkdöyünmə və tərləmə ilə müşayiət olunan kəskin təzyiq qalxması tutmaları yaradır. Xroniki stressdə katexolamin artıqlığı arterial hipertenziyaya və ritm pozğunluqlarına öz payını verir. Uzunmüddətli diabeti olan insanlarda adrenalinin hipoqlikemiyaya cavabının zəifləməsi aşağı şəkər epizodlarını daha az hiss olunan və daha təhlükəli edir.

Həşərat sancmasından, qidadan və ya dərmandan sonra dodaq və dilin şişməsi, nəfəsalmanın çətinləşməsi, təzyiqin düşməsi anafilaksiyanın əlamətləridir: dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın və təyin olunubsa, avtoinyektordan istifadə edin.

Üst termin: Hormon

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Bu mövzuda məqalələr

Hamiləlikdə allergiya: dərmansız üsullar nə vaxt kifayət etmir?

Asqırma, burun axması və göz qaşınması hamiləlikdə də allergiya ilə əlaqəli ola bilər. Lakin burun tutulmasının hər səbəbi…

İstiqamət: Ginekologiya / Allergologiya

Lipoliz - prosedur haqqında bilmək lazım olan hər şey

Bu prosedur estetik təbabətdə onilliklərdir tətbiq olunur. Aparat və inyeksion üsulları daim təkmilləşdirilir. Problemli yerlərdə lokal piy yığıntısı…

İstiqamət: Kosmetologiya

Adrenalin