Ayağın birinci barmağının valgus deformasiyası

Ayağın birinci barmağının valgus deformasiyası (hallux valgus) böyüklərdə, xüsusən qadınlarda ən çox rast gəlinən pəncə problemlərindən biridir. Birinci daraq sümüyü tədricən daxilə, baş barmaq isə xaricə — ikinci barmağa tərəf əyilir. Pəncənin daxili kənarında ayaqqabıya sürtünən və iltihablanan çıxıntı yaranır.

Səbəblər və risk amilləri

• irsi meyil — deformasiya çox vaxt anada və ya nənədə olur;
• eninə yastıayaqlılıq və pəncənin bağ aparatının zəifliyi;
• ucu iti dar ayaqqabı və hündür daban — inkişafı sürətləndirir, lakin yeganə səbəb deyil;
• revmatoid artrit, podaqra, oynaqların hipermobilliyi;
• qadın cinsi.

Simptomlar

• baş barmağın əsasında görünən «sümük», onun üzərində qızartı və döyənək;
• ayaqqabı ilə yeriyərkən ağrı, bəzən göynəmə;
• yükün yenidən paylanması səbəbindən orta daraq sümüklərinin başları altında ağrı və döyənəklər;
• qonşu barmaqların deformasiyası — çəkicvari barmaqlar, barmaqların bir-birinin üstünə keçməsi;
• birinci daraq-falanq oynağında hərəkətin məhdudlaşması və artroz.

Diaqnostika

Həkim pəncəni ayaq üstə və hərəkətdə müayinə edir, oynaqların hərəkətliliyini və yerişi qiymətləndirir. Əsas üsul yüklənmə ilə pəncənin rentgenoqrafiyasıdır: onun əsasında əyilmə bucaqları ölçülür və korreksiya üsulu seçilir. Oynaqda qəfil ağrı və qızartı olduqda podaqrik artrit istisna edilir.

Müalicə

Konservativ tədbirlər deformasiyanı düzəltmir, lakin ağrını azaldır və irəliləməni ləngidir:

• geniş burunlu, alçaq dabanlı rahat ayaqqabı;
• fərdi ortopedik altlıqlar, barmaqarası ayırıcılar, qoruyucu yastıqcıqlar;
• pəncə əzələləri üçün məşqlər;
• ağrı kəskinləşdikdə qeyri-steroid iltihabəleyhinə dərmanlar.

Ağrı yerişə mane olursa və uyğun ayaqqabı seçmək mümkün deyilsə, əməliyyat aparılır — birinci daraq sümüyünün vintlər və ya lövhələrlə fiksasiya edilən korreksiyaedici osteotomiyası; ağır artrozda bəzən oynağın artrodezi icra olunur. Şikayət olmadan yalnız «gözəllik üçün» əməliyyat adətən tövsiyə edilmir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

• baş barmaq oynağı qəfildən qırmızı, isti və kəskin ağrılı olub — podaqra və ya infeksiya ola bilər;
• sümük üzərindəki dəridə yara və ya irin yaranıb, xüsusən şəkərli diabet olduqda;
• əməliyyatdan sonra şişkinlik və ağrı artır və ya temperatur yüksəlib.