Bakteriyalar və ya onların toksinlərinin törətdiyi mədə və bağırsağın kəskin iltihabı: ishal, qusma, qarın ağrısı və qızdırma ilə özünü göstərir.
Bakterial qastroenterit xəstəlik törədən bakteriyaların və ya onların ifraz etdiyi toksinlərin mədə və bağırsağın selikli qişasını zədələdiyi bağırsaq infeksiyasıdır. O, virus mənşəlisindən daha az rast gəlinir, lakin daha tez-tez yüksək temperatur və nəcisdə qanla keçir. Əsas təhlükə, xüsusilə kiçik uşaqlarda və yaşlılarda, susuzlaşmadır.
Səbəblər və risk amilləri
Tez-tez rast gəlinən törədicilər: salmonellalar, kampilobakter, şigellalar, bağırsaq çöpünün patogen ştammları, yersiniyalar, vəba vibrionu; antibiotik kursundan sonra — Clostridioides difficile. Qızılı stafilokok və Bacillus cereus toksinləri sürətlə başlayan qida zəhərlənməsi törədir. Yoluxma kifayət qədər bişirilməmiş ət və quş əti, çiy yumurta, pasterizə olunmamış süd, çirklənmiş su, yuyulmamış əllər vasitəsilə baş verir. Yayda risk artır.
Simptomlar
- tez-tez maye nəcis, bəzən selik və qanla;
- ürəkbulanma, qusma;
- qarında sancışəkilli ağrı, yalançı defekasiya çağırışları;
- qızdırma, üşütmə, zəiflik;
- susuzlaşma əlamətləri: susuzluq, ağız quruluğu, tünd sidik.
Diaqnostika
Yüngül hallarda müayinə tələb olunmur. Yüksək temperatur, nəcisdə qan, ağır gedişat, səfərdən sonra və ya risk qrupundan olan insanlarda nəcisin bakterioloji əkməsi, bağırsaq törədicilərinə PZR panelləri, koproqramma, qan və elektrolit analizləri, C. difficile toksinlərinə test təyin edilir.
Müalicə
Əsas məqsəd maye və duzların bərpasıdır: peroral rehidratasiya məhlulları kiçik porsiyalarla, içmək mümkün olmadıqda venadaxili infuziyalar. Qidalanma yüngül yeməklərlə davam etdirilir. Antibiotiklər hamıya lazım deyil: onları həkim ağır formada, dizenteriyada, vəbada, erkən yaşlı uşaqlarda və immun çatışmazlığı olanlarda təyin edir. Enterohemorragik bağırsaq çöpü şübhəsində hemolitik-uremik sindrom riskinə görə antibiotiklər və peristaltikanı dayandıran dərmanlar adətən istifadə edilmir.
Profilaktika
Əllərin yuyulması, ət və yumurtanın termiki emalı, çiy və hazır məhsullar üçün ayrı taxtalar, yeməyin soyuducuda saxlanması, təhlükəsiz su içmək.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- 6–8 saatdan çox sidik olmaması (körpələrdə quru uşaq bezi), halsızlıq, çökmüş gözlər;
- qusma səbəbindən mayeni saxlaya bilməmək;
- nəcisdə qan, qarında şiddətli ağrı, 39 °C-dən yüksək temperatur;
- 3 gündən uzun sürən ishal.
Güclü ishal fonunda huşun qarışması, kəskin zəiflik, nadir sidik ifrazı olarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Qastroenterit
Əlaqəli terminlər
- Qastroenterit
- Salmonellyoz
- Susuzlaşma
- Diareya
- Qida zəhərlənməsi
- Psevdomembranoz kolit
- Koproqramma
- Bakterioloji əkmə
