Bakterioloji əkmə

Bakterioloji müayinə zamanı nümunə (sidik, qan, bəlğəm, udlaqdan, yaradan, uşaqlıq yolundan yaxma, qulaq və ya göz ifrazatı) qidalı mühitlərə yerləşdirilir və termostatda saxlanılır. Bakteriyalar varsa, koloniyalar əmələ gətirir, sonra onlar identifikasiya olunur. Adətən eyni zamanda antibiotikoqramma aparılır — məhz bu ştamı hansı preparatların dayandırdığı müəyyən edilir. Antibiotiklərə rezistentlik dövründə bu xüsusilə vacibdir: əkməyə əsasən seçilmiş müalicə daha effektivdir və davamlı mikrobların yaranmasına daha az səbəb olur.

Nə üçün təyin edilir

• sidik yollarının infeksiyası, xüsusən təkrarlanan, hamilələrdə, kişilərdə və uşaqlarda;
• sepsisə şübhə — qanın əkilməsi (hemokultura);
• ağır və ya uzanan pnevmoniya, irinli yaralar, abseslər;
• streptokokka şübhəli angina, bağırsaq infeksiyaları, meningit;
• artıq təyin olunmuş antibiotikin təsirsiz olması;
• əməliyyatlardan əvvəl və ya epidemioloji göstərişlə daşıyıcılığın (məsələn, qızılı stafilokokk) yoxlanılması.

Hazırlıq

Əsas qayda — materialı antibiotiklərə başlamazdan əvvəl və ya həkim başqa qərar verməyibsə, onlar dayandırıldıqdan bir neçə gün sonra vermək. Yalnız laboratoriyanın steril qabından istifadə olunur. Sidik əkməsi üçün xarici cinsiyyət orqanlarının gigiyenasından sonra səhər sidiyinin orta porsiyası götürülür və 1–2 saat ərzində çatdırılır. Udlaqdan yaxma acqarına, dişləri fırçalamadan və boğazı yaxalamadan verilir. Qan əkməsi dərinin diqqətlə təmizlənməsindən sonra venadan, çox vaxt müxtəlif yerlərdən iki flakona götürülür.

Normalar

Normada steril olan mühitlər — qan, onurğa beyni mayesi, sidik kisəsindən sidik — üçün normal cavab «artım yoxdur»dur. Orta porsiya sidikdə bir mikrobun 100 000 KƏV/ml (10⁵) və daha çox artımı ənənəvi olaraq klinik əhəmiyyətli sayılır, lakin simptomları olan xəstələrdə və kişilərdə hədd daha aşağı ola bilər. Udlaq, uşaqlıq yolu, bağırsaq yaxmalarında normada öz florası var və əsas məsələ artımın özü deyil, törədicinin növü və miqdarıdır. Meyarlar laboratoriyadan və materialın növündən asılıdır; cavab adətən 3–7 günə hazır olur.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Əhəmiyyətli miqdarda aşkar edilmiş patogen mikrob infeksiyanı təsdiqləyir və antibiotik seçməyə kömək edir. Bir neçə müxtəlif bakteriyanın az miqdarda artımı çox vaxt nümunənin toplanma zamanı çirklənməsini göstərir. Xəstə artıq antibiotik qəbul edibsə, çatdırılma qaydaları pozulubsa və ya törədici adi mühitlərdə böyümürsə (məsələn, mikoplazmalar, viruslar), yalançı mənfi nəticə ola bilər — o zaman polimeraz zəncirvari reaksiya tətbiq edilir. Müalicə barədə qərarı həkim yalnız blanka deyil, simptomlara əsasən qəbul edir.