Psevdomembranoz kolit Clostridioides difficile bakteriyasının toksinlərinin törətdiyi, çox vaxt antibiotik qəbulundan sonra yaranan yoğun bağırsağın ağır iltihabıdır.
Sinonimlər: Klostridial kolit
Psevdomembranoz kolit adını endoskopiya zamanı yoğun bağırsağın selikli qişasında görünən sarımtıl-ağ ərplərdən (psevdomembranlardan) alıb. Səbəb Clostridioides difficile (əvvəlki adı Clostridium difficile) bakteriyasıdır. Antibiotiklər normal bağırsaq mikrobiotasını zəiflətdikdə bu bakteriya çoxalır və bağırsağı zədələyən toksinlər ifraz edir.
Səbəblər və risk amilləri
- Antibiotik qəbulu, xüsusən klindamisin, sefalosporinlər, ftorxinolonlar, amoksisillin-klavulanat — müalicə zamanı və ondan sonrakı bir neçə həftə ərzində.
- Xəstəxanada və ya qocalar evində qalma — bakteriyanın sporları davamlıdır, əllər və əşyalar vasitəsilə yayılır.
- 65 yaşdan yuxarı yaş, zəifləmiş immunitet, ağır xroniki xəstəliklər.
- Mədə turşuluğunu azaldan dərmanların uzun müddət qəbulu.
- İltihabi bağırsaq xəstəlikləri.
Simptomlar
Sutkada üç və daha çox dəfə sulu ishal, çox vaxt kəskin xoşagəlməz iylə, qarının aşağısında tutmaşəkilli ağrı, qızdırma, ürəkbulanma, iştahsızlıq. Ağır hallarda susuzlaşma, güclü köp olur; bəzən bağırsağın iflici səbəbindən ishal azalır ki, bu da pis əlamətdir.
Diaqnostika
Əsas üsul nəcisin C. difficile toksinlərinə və toksin geninə müayinəsidir (PZR, immunoferment testlər). Qan analizində çox vaxt leykositlər artır, ağır gedişdə kreatinin yüksəlir. Kolonoskopiya və ya rektoromanoskopiya həmişə lazım deyil, KT ağırlaşmaları aşkarlamağa kömək edir.
Müalicə
Mümkün olduqda xəstəliyə səbəb olan antibiotik dayandırılır. C. difficile-yə təsir edən antibiotiklər (daxilə vankomisin, fidaksomisin; metronidazol — məhdud hallarda) təyin olunur, maye itkisi bərpa edilir. Residivlərdə nəcis mikrobiotasının transplantasiyası effektivdir. Toksik meqakolon və ya perforasiya ilə ağır kolit əməliyyat tələb edir. Peristaltikanı ləngidən dərmanları özbaşına qəbul etmək olmaz.
Profilaktika
Antibiotikləri yalnız həkim təyinatı ilə qəbul etmək, əlləri su və sabunla yumaq (spirtli antiseptiklər sporlara zəif təsir edir), xəstəxanada kontakt tədbirlərinə riayət etmək.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Antibiotik kursu zamanı və ya ondan sonra qızdırma, nəcisdə qan, güclü qarın ağrısı və ya köp ilə ishal, susuzlaşma əlamətləri (ağız quruluğu, seyrək sidik ifrazı, başgicəllənmə, çaşqınlıq) təcili yardım üçün səbəbdir. Yaşlı və zəif insanlar belə vəziyyətdə təcili tibbi yardım (103) çağırmalıdır.
Üst termin: Kolit
Əlaqəli terminlər
- Kolit
- Antibiotik
- Diareya
- Nəcisdə kalprotektin
- Susuzlaşma
- Kolonoskopiya
- Bağırsaq infeksiyası
- Bağırsaq mikrobiotası
