Biliar pankreatit ümumi öd və pankreas axarlarının çıxışını tutan öd daşlarının səbəb olduğu mədəaltı vəz iltihabıdır.
Biliar pankreatit səbəbi öd daşı xəstəliyi olan kəskin (nadir hallarda təkrarlanan) pankreatitdir. Kiçik daş və ya qatı öd laxtası öd kisəsindən çıxır, ümumi öd axarı ilə keçir və öd və pankreas axarlarının on iki barmaq bağırsağa açıldığı böyük duodenal məməcik nahiyəsində ilişib qalır. Pankreas şirəsinin axını pozulur, fermentlər vəzin daxilində aktivləşir və onun toxumasını zədələyir. Bu, alkoqolla yanaşı kəskin pankreatitin iki əsas səbəbindən biridir.
Səbəblər və risk amilləri
Öd kisəsində, xüsusən kiçik daşlar və sladj; qadın cinsi, 40 yaşdan yuxarı yaş, piylənmə, sürətli arıqlama, hamiləlik.
Simptomlar
- qarnın yuxarı hissəsində güclü, sabit, çox vaxt qurşaqvari və ya kürəyə yayılan ağrı;
- ürəkbulanma, rahatlıq gətirməyən çoxsaylı qusma;
- qarnın köpməsi, hərarətin yüksəlməsi;
- axar tutulduqda — sarılıq, tünd sidik, açıq rəngli nəcis.
Diaqnostika
Kəskin pankreatit diaqnozu tipik ağrı və lipaza və ya amilazanın normadan üç və daha çox dəfə yüksəlməsi olduqda qoyulur. Biliar səbəbi ultrasəsdə daşlar və qaraciyər göstəricilərinin (ALT, bilirubin, qələvi fosfataza) yüksəlməsi göstərir. Axarda daşları axtarmaq üçün MR-xolangiopankreatoqrafiya və ya endoskopik ultrasəs müayinəsi, ağırlaşmaları qiymətləndirmək üçün xəstəliyin başlanğıcından bir neçə gün sonra KT istifadə edilir.
Müalicə
Müalicə yalnız stasionarda aparılır: venadaxili infuzion terapiya, ağrısızlaşdırma, imkan daxilində qidalanmanın erkən bərpası, orqanların funksiyasına nəzarət. Müşayiət edən xolangit və ya axarın davamlı tutulması zamanı daşın çıxarılması ilə endoskopik retroqrad xolangiopankreatoqrafiya aparılır. Təkrar tutmanın qarşısını almaq üçün yüngül gedişdə xolesistektomiya eyni hospitalizasiya zamanı, ağır gedişdə isə iltihab sakitləşdikdən sonra tövsiyə olunur.
Profilaktika
Simptomlu öd daşı xəstəliyində öd kisəsinin vaxtında çıxarılması, çəkinin tədricən azaldılması.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qusma, qızdırma, sarılıq, təzyiqin düşməsi, huşun qarışması və ya sidiyin azalması ilə müşayiət olunan, kürəyə yayılan güclü qarın ağrısı dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırmağa əsasdır. Həkim müayinəsinə qədər qida qəbul etməyin.
Üst termin: Pankreatit
Əlaqəli terminlər
- Kəskin pankreatit
- Öd daşı xəstəliyi
- Xoledoxolitiaz
- Endoskopik retroqrad xolangiopankreatoqrafiya
- Xolesistektomiya
- Lipaza
- Amilaza
- Xolangit
