Biliar sladj

Biliar sladj (ing. sludge — lil, çöküntü) öddə xolesterin mikrokristallarının, kalsium bilirubinatı dənəciklərinin və seliyin asılqanıdır. Öd kisədə durğunlaşdıqda və həddən artıq doymuş hala gəldikdə yaranır. Ultrasəs müayinəsində sladj akustik kölgəsi olmayan hərəkətli çöküntü kimi görünür. Bu vəziyyət iz qoymadan yox ola, illərlə qala və ya öd daşlarının əmələ gəlməsinin mərhələsinə çevrilə bilər.

Səbəblər və risk amilləri

• hamiləlik;
• sürətli arıqlama, uzunmüddətli aclıq, bariatrik əməliyyatlar;
• tam parenteral qidalanma, ağır xəstəliklər və reanimasiyada qalma;
• bəzi dərmanlar — məsələn, seftriakson, somatostatin analoqları;
• orqan transplantasiyası, piylənmə, şəkərli diabet.

Simptomlar

İnsanların çoxunda sladj heç bir hiss yaratmır və ultrasəs zamanı təsadüfən aşkarlanır. Bəzən o, daşlarla eyni təzahürlərə səbəb olur: yeməkdən sonra sağ qabırğaaltı nahiyədə və ya epiqastriyada ağrı tutmaları, ürəkbulanma. Mümkün ağırlaşmalar — öd kolikası, kəskin xolesistit, xolangit və kəskin pankreatit. Sladj ilk baxışda aydın səbəbi olmayan pankreatitin tez-tez rast gəlinən səbəblərindən biri hesab olunur.

Diaqnostika

Əsas üsul öd kisəsinin transabdominal ultrasəs müayinəsidir. O, informativ olmadıqda, lakin şübhə qaldıqda (məsələn, səbəbi aydın olmayan təkrarlanan pankreatitlərdə) mikrolitiazı daha dəqiq aşkar edən endoskopik ultrasəs müayinəsi aparılır. Simptomlar olduqda qan analizləri (qaraciyər göstəriciləri, lipaza) təyin olunur.

Müalicə

Simptomsuz sladjda adətən müşahidə və səbəbin aradan qaldırılması kifayətdir: doğuşdan və ya dərman kursu bitdikdən sonra çöküntü çox vaxt öz-özünə həll olur. Müntəzəm, az-az qidalanma və çəkinin kəskin deyil, tədricən azaldılması kömək edir. Ursodezoksixol turşusu preparatları ayrı-ayrı hallarda tətbiq edilir — qərarı həkim verir. Təkrarlanan ağrılarda, sladjla əlaqəli xolesistit və ya pankreatitdə öd kisəsinin çıxarılması tövsiyə olunur.

Profilaktika

Uzunmüddətli aclıqdan və «ekspress-pəhrizlərdən» çəkinmək, sağlam çəkini qorumaq, fiziki aktiv olmaq.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Sağ qabırğaaltı nahiyədə bir neçə saat keçməyən güclü ağrı və ya qurşaqvari ağrı, üşütmə ilə qızdırma, dərinin və gözlərin saralması, çoxsaylı qusma olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın.