Dərinin kandidozu Candida cinsli maya göbələklərinin törətdiyi göbələk infeksiyasıdır. Əsasən dəri qatlarını, uşaq bezi nahiyəsini və dırnaqətrafı yastıqcıqları zədələyir.
Candida göbələkləri normada insanın dərisində və selikli qişalarında xəstəlik törətmədən yaşayır. Kandidoz yerli və ya ümumi şərait onların fəal çoxalmasına imkan verdikdə inkişaf edir: istilik, rütubət, sürtünmə, orqanizmin müdafiəsinin zəifləməsi.
Səbəblər və risk amilləri
- Şəkərli diabet, xüsusən qlükozaya zəif nəzarət olduqda.
- Piylənmə və dərin dəri qatları, artıq tərləmə, isti iqlim.
- Antibiotiklər, sistem qlükokortikoidlər, immunosupressiv terapiya, HİV-infeksiyası.
- Su ilə uzunmüddətli təmas (əlləri daim rütubətdə olan insanlarda dırnaqətrafı kandidoz).
- Körpələrdə və yataq xəstələrində uşaq bezi.
Simptomlar
Qatlarda (süd vəziləri altında, qasıqda, barmaqlararası) parlaq səthli, ağımtıl örtüklü, kənarında qopan epidermis haşiyəsi olan parlaq-qırmızı nəm ocaqlar yaranır. Ətrafda kiçik “səpələnmiş” pustul və papullar görünür. Qaşınma və göynəmə narahat edir. Dırnaqətrafı yastıqcıq zədələndikdə o şişir və ağrıyır, dırnaq deformasiyaya uğraya bilər.
Diaqnostika
Həkim diaqnozu xarakterik mənzərəyə görə qoyur, qaşıntının mikroskopiyası və lazım olduqda əkmə ilə təsdiqləyir. Tez-tez residivlərdə qlükoza və qlikoliz edilmiş hemoqlobin yoxlanılır.
Müalicə
Əsası həkimin təyin etdiyi xarici göbələk əleyhinə vasitələrdir (azollar, məsələn klotrimazol, və ya digər qruplar). Qatların dərisi quru saxlanılmalıdır. Geniş prosesdə, dırnaqların zədələnməsində və ya immun çatışmazlığında sistem göbələk əleyhinə preparatlar tətbiq edilir. Göbələk əleyhinə komponenti olmayan hormonlu məlhəmlərin özbaşına istifadəsi gedişi pisləşdirə bilər.
Profilaktika
Diabetə nəzarət, çəkinin azaldılması, duşdan sonra qatların yaxşı qurudulması, təbii parçadan geyim, uşaq bezinin vaxtında dəyişdirilməsi.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Ocaqlar sürətlə yayılır, qızdırma, ağrı, irinli ifrazat əmələ gəlib.
- HİV-li, kimyaterapiyadan və ya transplantasiyadan sonra olan şəxsdə kandidoz.
- Yenidoğulmuşda halsızlıq və ya yeməkdən imtina ilə müşayiət olunan səpgilər.
