Hipofiz şişi ilə bağlı olmayan prolaktin artımı: dərmanlar, hipotireoz, stres, hamiləlik və digər aradan qaldırıla bilən səbəblərdən yaranır.
Funksional hiperprolaktinemiya qanda prolaktin səviyyəsinin prolaktinoma deyil, xarici və ya sistem amillər nəticəsində artmasıdır. Prolaktin hipofizdə hasil olunur, onun ifrazını isə hipotalamusdan gələn dofamin ləngidir. Bu ləngidici təsiri zəiflədən və ya hipofizi stimullaşdıran hər şey prolaktini artıra bilər. Şiş formasından əsas fərqi ondadır ki, səbəb aradan qaldırıldıqda hormonun səviyyəsi adətən normallaşır.
Səbəblər
- dərmanlar — ən çox rast gəlinən səbəb: antipsixotiklər (neyroleptiklər), bəzi antidepressantlar, metoklopramid və domperidon, bir sıra təzyiq dərmanları, estrogenlər;
- birincili hipotireoz;
- hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma (fizioloji artım);
- xroniki böyrək çatışmazlığı, qaraciyər sirrozu;
- polikistoz yumurtalıq sindromu;
- stres, o cümlədən qan götürülərkən, intensiv yüklənmələr, döş qəfəsinin qıcıqlanması (qurşaqvari herpes, travmalar);
- makroprolaktinemiya — analizin nəticəsini şişirdən qeyri-aktiv “iri” prolaktin molekullarının olması.
Simptomlar
Qadınlarda aybaşı dövrünün pozulması, amenoreya, sonsuzluq, əmizdirmə olmadan döş gilələrindən süd ifrazı (qalaktoreya). Kişilərdə cinsi istəyin azalması, erektil disfunksiya, bəzən süd vəzilərinin böyüməsi. Yüngül artım simptomsuz keçə bilər.
Diaqnostika
Analiz şərtlərə riayət etməklə təkrarlanır: səhər, sakit vəziyyətdə, mümkünsə kanyula ilə və qan götürülməzdən əvvəl fasilə verməklə. Hamiləlik mütləq istisna edilir, TSH, böyrək və qaraciyər funksiyası, makroprolaktin yoxlanılır. Həkim qəbul olunan dərmanların siyahısını diqqətlə təhlil edir. Səbəb tapılmadıqda və ya prolaktin yüksək olduqda adenomanı istisna etmək üçün hipofizin maqnit-rezonans tomoqrafiyası aparılır.
Müalicə
Səbəb müalicə olunur: hipotireoz kompensasiya edilir, dərman mənşəli formada psixiatr və ya digər müalicə həkimi preparatı dəyişə bilər — antipsixotikləri özbaşına dayandırmaq olmaz. Dofamin aqonistləri (kabergolin, bromokriptin) funksional formada məhdud hallarda, məsələn səbəbi aradan qaldırmaq mümkün olmayan sonsuzluq və ya davamlı amenoreya zamanı təyin edilir. Simptomsuz makroprolaktinemiyada müalicə tələb olunmur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- artan baş ağrısı, görmənin pisləşməsi və ya görmə sahələrinin daralması — hipofiz şişini təcili istisna etmək lazımdır;
- 3 aydan çox aybaşının olmaması;
- döş gilələrindən qanlı ifrazat.
Üst termin: Hiperprolaktinemiya
Əlaqəli terminlər
- Hiperprolaktinemiya
- Prolaktin
- Prolaktinoma
- Hipofizin mikroadenoması
- Qalaktoreya
- Amenoreya
- Sonsuzluq
- Hipotireoz
