Hamiləliyin qaraciyərdaxili xolestazı

Hamiləliyin qaraciyərdaxili xolestazı hamiləliyə xas olan ən çox rast gəlinən qaraciyər xəstəliyidir. Adətən ikinci trimestrin sonunda və ya üçüncü trimestrdə yaranır: ödün xaric olması pozulur, qanda öd turşuları toplanır. Ana üçün vəziyyət bir qayda olaraq təhlükəli deyil və doğuşdan sonra keçir, lakin öd turşularının yüksək səviyyəsi döl üçün riski artırır.

Səbəblər və risk amilləri

Səbəb hormonal təsirlərin (estrogen və progesteronun yüksək səviyyəsi) və öd daşınmasının pozulmasına irsi meylin birləşməsidir. Risk çoxdöllü hamiləlikdə, ekstrakorporal mayalanmadan sonra, əvvəlki hamiləliklərdə və ya qohumlarda xolestaz olduqda, xroniki hepatit C-də daha yüksəkdir.

Simptomlar

• səpgisiz dəri qaşınması, ovuclarda və ayaqaltılarda daha güclü, gecə artır;
• qaşınma izləri, yuxu pozğunluğu, yorğunluq;
• daha nadir — tünd sidik, açıq rəngli nəcis, yüngül sarılıq.

Diaqnostika

Əsas analiz qan zərdabında öd turşularının səviyyəsidir; xarakterik qaşınma ilə birlikdə 10 mkmol/l-dən yuxarı artım diaqnozu təsdiqləyir, 40, xüsusən 100 mkmol/l və yuxarı göstəricilər döl üçün daha yüksək risk deməkdir. ALT, AST, bilirubin, qələvi fosfataza yoxlanılır (sonuncu hamiləlikdə plasenta hesabına fizioloji olaraq artır). Qaraciyər və öd kisəsinin USM-i aparılır, virus hepatitləri və preeklampsiya istisna edilir. Dölün vəziyyəti KTQ və USM ilə izlənilir.

Müalicə

Həkim ursodezoksixol turşusu təyin edə bilər — o, qaşınmanı azaldır və laborator göstəriciləri yaxşılaşdırır, lakin dölün nəticələrinə təsiri hələ öyrənilir. Qaşınmanı yüngülləşdirmək üçün dərini yumşaldan vasitələr istifadə olunur. Əsas qərar doğuşun müddətidir: öd turşuları yüksək olduqda doğuş vaxtından bir qədər əvvəl planlaşdırılır. Doğuşdan sonra qaşınma adətən bir neçə günə keçir, analizlər isə bir neçə həftəyə normallaşır; nəzarət üçün təkrar verilir. Növbəti hamiləliklərdə xolestaz tez-tez təkrarlanır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Döl hərəkətləri azalıbsa və ya dayanıbsa, sarılıq, qarında ağrı, qanlı ifrazat və ya suyun sızması yaranıbsa, dərhal doğum evinə müraciət edin və ya təcili tibbi yardım (103) çağırın. Hamiləliyin ikinci yarısında güclü qaşınma yaxın günlərdə öd turşularına analiz vermək üçün səbəbdir.