Hipoqalaktiya — döş südünün körpənin tam qidalanması üçün kifayət etməyəcək qədər az hasil olunmasıdır.
Sinonimlər: Süd azlığı
Hipoqalaktiya döş südü hasilatının körpənin tələbatından aşağı olmasıdır. Erkən (doğuşdan sonrakı ilk 10 gün) və gec, həmçinin ana orqanizminin xüsusiyyətləri ilə bağlı birincili və qidalandırmanın səhv təşkilindən yaranan, daha çox rast gəlinən ikincili formaları ayırd edilir. Vacibdir ki, “süd azdır” hissi həmişə həqiqi hipoqalaktiya demək deyil: körpənin çəki artımına və sidiyə getmə sayına baxmaq lazımdır.
Səbəblər və risk amilləri
- seyrək qidalandırma, gecə fasilələri, saatla qidalandırma, erkən qarışıq və ya su verilməsi;
- döşə düzgün tutdurmama, körpədə dil yüyənciyinin qısalığı, əmziklərin istifadəsi;
- kesar əməliyyatı, doğuşda böyük qan itkisi, uşaqlıqda plasenta qalıqları;
- hormonal pozğunluqlar: hipotireoz, polikistoz yumurtalıq sindromu, şəkərli diabet, piylənmə;
- süd vəzilərinin hipoplaziyası, döş əməliyyatları, güclü yorğunluq və stress.
Simptomlar
Körpə çəki pis toplayır, həyatın 5–6-cı günündən sonra sutkada 6-dan az yaş bezi olur, nəcisi seyrəkdir. Körpə uzun müddət döşdən ayrılmır, tez-tez ağlayır, ac yuxuya gedir. Döşün yumşaq olması və süd gəlməsi hissinin olmaması özlüyündə süd çatışmazlığı əlaməti deyil.
Diaqnostika
Pediatr körpənin çəki dinamikasını qiymətləndirir, bəzən qidalandırmadan əvvəl və sonra nəzarət çəkisi aparılır. Ana südü ilə qidalandırma üzrə məsləhətçi əmizdirməni müşahidə edir. Birincili hipoqalaktiyadan şübhə olduqda prolaktin və qalxanabənzər vəzi hormonları yoxlanılır.
Müalicə
Əsas tədbir tələbə görə tez-tez (sutkada 8–12 dəfə), o cümlədən gecə qidalandırma, döşün düzgün tutulması, “dəri-dəriyə” təmas, lazım olduqda əmizdirmədən sonra sağmadır. Əlavə qidalandırma lazımdırsa, döş əmməyə mane olmayan üsullarla verilir. Aşkar edilmiş endokrin səbəblər aradan qaldırılır. Laktasiyanı gücləndirən dərmanları yalnız həkim təyin edir; “süd artıran” çayların və əlavələrin effektivliyi sübut olunmayıb.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- körpə süst, yuxulu, pis əmir, dodaqları qurudur, əmgəyi çökük görünür;
- sidiyə getmə seyrəkdir, sidik tünddür, birinci həftədən sonra da çəki azalır;
- anada döşdə qızartı və hərarətlə müşayiət olunan ağrılı bərkimə var.
