Ankilozlaşdırıcı spondilit və digər spondiloartritlərlə əlaqəli HLA-B27 toxuma uyğunluq antigeninin daşıyıcılığını müəyyən edən genetik analiz.
Sinonimlər: HLA-B27 antigeni
HLA-B27 əsas histouyğunluq kompleksinə aid zülalların variantlarından biridir. Bu zülallar hüceyrələrin səthində yerləşir və immun sistemə «özünü» və «yad» olanı ayırmağa kömək edir. Bu variant valideynlərdən irsən keçir və həyat boyu dəyişmir, ona görə də analizi bir dəfə vermək kifayətdir. HLA-B27 daşıyıcılığı özlüyündə xəstəlik deyil, lakin onurğa və oynaqların iltihabi xəstəliklərinin inkişaf ehtimalını nəzərəçarpacaq dərəcədə artırır.
Nə üçün təyin edilir
Müayinə spondiloartrit şübhəsi olduqda revmatoloqa diaqnoz qoymaqda kömək edir. Əsas hallar:
- 45 yaşdan cavan şəxsdə istirahət zamanı və gecələr güclənən, hərəkətdən sonra azalan xroniki bel ağrısı;
- kürəkdə səhər buxovluğu, MRT və ya rentgenoqrammada sakroileit əlamətləri;
- təkrarlanan kəskin ön uveit;
- bağırsaq və ya sidik-cinsiyyət infeksiyasından sonra yaranan artrit (reaktiv artrit şübhəsi);
- psoriazı və ya bağırsağın iltihabi xəstəliyi olan pasiyentlərdə oynaq iltihabı.
Hazırlıq
Xüsusi hazırlıq tələb olunmur: nəticə qida qəbulundan, dərmanlardan və günün vaxtından asılı deyil. Qan venadan götürülür. Laboratoriyadan asılı olaraq PZR-genotipləşdirmə və ya axın sitometriyası üsulundan istifadə edilir.
Normalar
Nəticə keyfiyyət göstəricisidir: «aşkar edilib» və ya «aşkar edilməyib». İnsanların əksəriyyətində nəticə mənfidir. Rəyin ifadə forması və üsullar laboratoriyalar arasında fərqlənə bilər, buna görə cavabı həkim şərh etməlidir.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Müsbət nəticə genin daşıyıcılığını göstərir. O, ankilozlaşdırıcı spondilitli pasiyentlərin çoxunda rast gəlinir, lakin heç vaxt xəstələnməyən sağlam insanların bir hissəsində də olur. Buna görə diaqnoz yalnız HLA-B27-yə əsasən qoyulmur: şikayətlər, müayinə, ESR və C-reaktiv zülal, sakroiliak oynaqların MRT nəticələri birlikdə qiymətləndirilir.
Mənfi nəticə spondiloartriti tam istisna etmir — xəstəlik bu antigeni olmayan insanlarda da, xüsusən psoriatik artrit və bağırsağın iltihabi xəstəliklərində rast gəlinir. Müsbət nəticə olduqda yaxın qohumların xarakterik simptomlar yarandıqda müayinə olunmasının vacibliyini həkimlə müzakirə etmək məqsədəuyğundur.
Əlaqəli terminlər
- Ankilozlaşdırıcı spondilit
- Spondiloartrit
- Sakroileit
- Uveit
- Reaktiv artrit
- Psoriatik artrit
- Eritrositlərin çökmə sürəti
- C-reaktiv zülal
