Antibiotiklərə rezistentlik

Antibiotiklərə rezistentlik mikroorqanizmlərin əvvəllər onlara təsir edən antibakterial dərmanlara qarşı davamlılığıdır. ÜST antimikrob rezistentliyi qlobal səhiyyənin əsas təhlükələrindən biri hesab edir: əvvəllər asan müalicə olunan infeksiyalar çətin və baha başa gələn xəstəliklərə çevrilir.

Mahiyyəti

Bakteriyalar davamlılığı mutasiyalar və bir-biri ilə gen (plazmid) mübadiləsi hesabına qazanır. Mexanizmlər müxtəlifdir: antibiotiki parçalayan fermentlərin hasil edilməsi (məsələn, beta-laktamazalar, o cümlədən geniş spektrli beta-laktamazalar və karbapenemazalar), dərmanın hədəfinin dəyişməsi, hüceyrə divarının keçiriciliyinin azalması, dərmanın hüceyrədən fəal xaric edilməsi. Hər antibiotik istifadəsi davamlı ştammlara üstünlük verir — onlar sağ qalır və yayılır.

Rezistentliyin artmasının əsas səbəbləri:

• virus infeksiyalarında (KRVİ, qrip) antibiotik təyini;
• özünümüalicə və antibiotiklərin reseptsiz satışı;
• dərmanın və ya kurs müddətinin yanlış seçilməsi;
• heyvandarlıqda antibiotiklərin istifadəsi;
• xəstəxanalarda infeksiya nəzarətinin kifayət etməməsi.

Klinik əhəmiyyəti

Xəstə üçün bu o deməkdir ki, adi dərman təsir etməyə bilər və müalicəni dəyişmək lazım gələcək. Davamlı infeksiyalar daha uzun sürür, daha tez-tez xəstəxanaya yerləşdirmə və daha toksik, bahalı ehtiyat dərmanlar tələb edir. Əməliyyatlar, kimyaterapiya, transplantasiya zamanı və vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrdə ağırlaşma riski artır. Effektiv müalicəni seçmək üçün həkimlər həssaslığın təyini ilə bakterioloji əkməyə (antibiotikoqrama) əsaslanır.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Problemli törədicilər: metisillinə davamlı qızılı stafilokok (MRSA), geniş spektrli beta-laktamaza hasil edən bağırsaq bakteriyaları, karbapenemlərə davamlı klebsiella və asinetobakter, dərmana davamlı vərəm, qonokokk və Helicobacter pylori-nin davamlı ştammları. Onlar pnevmoniya, sidik yollarının infeksiyaları, yara infeksiyaları və sepsis törədir.

Hər kəs nə edə bilər

• antibiotikləri yalnız həkim təyinatı ilə qəbul etmək;
• soyuqdəymə zamanı antibiotik tələb etməmək;
• kursu özbaşına dayandırmamaq və uzatmamaq, dərmanı başqaları ilə bölüşməmək;
• əl gigiyenasına riayət etmək və tövsiyə olunan peyvəndləri etdirmək — infeksiya az olduqca antibiotik də az lazım olur.