İmmunitet

İmmunitet orqanizmin müdafiə sistemidir: o, «özününkü»nü «yad»dan fərqləndirir və zərər verə biləcək hər şeyi — bakteriyaları, virusları, göbələkləri, parazitləri, həmçinin şiş hüceyrələri də daxil olmaqla, dəyişmiş öz hüceyrələrini məhv edir. Onu immun sistemin orqanları, qan hüceyrələri və çoxlu həll olan molekullar — anticisimlər, sitokinlər, komplement zülalları təmin edir.

Mahiyyəti: müdafiənin iki səviyyəsi

• Anadangəlmə immunitet — dərhal, ilk dəqiqə və saatlarda fəaliyyət göstərir. Bunlar dəri və selikli qişalar, mikrobları udan neytrofillər və makrofaqlar, NK-hüceyrələr, komplement sistemi, interferonlardır. O, patogenlərin ümumi əlamətlərinə reaksiya verir və iltihabı başladır.
• Qazanılmış (adaptiv) immunitet — bir neçə gün ərzində formalaşır. T-limfositlər yoluxmuş hüceyrələri məhv edir və cavabı koordinasiya edir, B-limfositlər spesifik anticisimlər hasil edir. Əsas xüsusiyyəti immunoloji yaddaşdır: eyni törədici ilə təkrar qarşılaşmada müdafiə daha tez və güclü işə düşür.

Qazanılmış immunitet aktiv (xəstəlikdən və ya vaksinasiyadan sonra) və passiv ola bilər — anticisimlər hazır şəkildə, məsələn, anadan cift və ana südü ilə və ya immunoqlobulin preparatları ilə alındıqda.

Klinik əhəmiyyəti

Vaksinasiya — bir çox infeksiyanın qarşısını almağın ən effektiv yolu — immunoloji yaddaş prinsipinə əsaslanır. İmmunitetin pozulmaları bir sıra xəstəliklərin əsasını təşkil edir: aktivlik çatışmadıqda immun çatışmazlığı və tez-tez ağır infeksiyalar, zərərsiz maddələrə həddindən artıq reaksiyada allergiya, öz toxumalarına hücumda autoimmun xəstəliklər inkişaf edir. Uşaq bağçasına gedən uşaqlarda tez-tez soyuqdəymə adətən «zəif immunitetin» əlaməti deyil, normanın variantıdır.

Sağlam insanda «immuniteti möhkəmləndirən», effektivliyi sübut olunmuş vasitə praktiki olaraq yoxdur. Real fayda təqvim üzrə vaksinasiya, tam yuxu, balanslı qidalanma, fiziki fəallıq, siqaretdən imtina və xroniki xəstəliklərin müalicəsidir. Dəqiq göstəriş olmadan «immunomodulyator» preparatları istifadə etmək lazım deyil.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

İmmun çatışmazlığı, o cümlədən HİV-infeksiyası; allergiya və anafilaksiya; autoimmun xəstəliklər; limfomalar və leykozlar. Təkrarlanan ağır pnevmoniyalar, irinli infeksiyalar, uzunmüddətli izah olunmayan hərarət, böyümüş limfa düyünləri həkimə müraciət üçün əsasdır. Huşun qarışıqlığı və ya təngnəfəsliklə yüksək hərarətdə təcili tibbi yardım (103) çağırın.