Human papillomavirus

İntim təmas zamanı ötürülən geniş yayılmış DNT virusu; bəzi tipləri ziyil, digərləri uşaqlıq boynu və başqa orqanların xərçəngini törədir.

Sinonimlər: İPV, HPV

İnsan papilloma virusu (İPV, HPV) dərini və selikli qişaları zədələyən 200-dən çox virus tipindən ibarət qrupdur. Bu, cinsi yolla ötürülən ən geniş yayılmış infeksiyadır: cinsi həyat yaşayan insanların əksəriyyəti həyatında ən azı bir dəfə onunla qarşılaşır. Əksər hallarda immun sistemi 1–2 il ərzində virusdan özü xilas olur, lakin onkogen tiplərin uzun müddət qalması xərçəngin inkişafına səbəb ola bilər.

Mahiyyəti və tipləri

aşağı onkogen riskli tiplər (məsələn, 6 və 11) anogenital nahiyənin itiuclu kondilomalarını və qırtlağın papillomatozunu törədir;
yüksək onkogen riskli tiplər (ilk növbədə 16 və 18, həmçinin 31, 33, 45, 52, 58 və s.) xərçəngönü dəyişikliklərə və xərçəngə səbəb ola bilər;
dəri tipləri adi və daban ziyillərini törədir, məişət yolu ilə keçir.

Genital tiplər vaginal, anal və oral təmaslar zamanı, o cümlədən dəri vasitəsilə ötürülür; prezervativ riski azaldır, lakin tam aradan qaldırmır. Xroniki gedişata şərait yaradan amillər: siqaret çəkmə, immun çatışmazlığı (HİV-infeksiyası daxil), çoxlu cinsi partnyor.

Klinik əhəmiyyəti

Yüksək riskli İPV uşaqlıq boynu xərçənginin demək olar ki, bütün hallarının, həmçinin anus, vulva, vajina, penis və ağız-udlaq xərçənglərinin bir hissəsinin səbəbidir. İnfeksiya çox vaxt simptomsuz keçir, buna görə skrininq zamanı aşkar edilir:

uşaqlıq boynundan yüksək riskli İPV-yə PZR testi;
sitoloji müayinə (PAP-test);
kənarlaşmalarda — kolposkopiya və biopsiya.

İPV-ni məhv edən antivirus dərman yoxdur. İnfeksiyanın nəticələri müalicə olunur: kondiloma və ziyillər çıxarılır, uşaqlıq boynunun yüksək dərəcəli displaziyasında konizasiya və ya transformasiya zonasının kəsilməsi aparılır. “İmmunitet üçün” preparatların İPV-yə qarşı sübut olunmuş təsiri yoxdur.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Uşaqlıq boynu xərçəngi və servikal intraepitelial neoplaziya, itiuclu kondilomalar, ziyillər, ağız-udlaq xərçəngi, anal xərçəng, residivləşən respirator papillomatoz.

Profilaktika

Ən etibarlı müdafiə İPV əleyhinə vaksinasiyadır. ÜST 9–14 yaşlı qızların cinsi həyata başlamazdan əvvəl peyvənd olunmasını tövsiyə edir; bir çox ölkədə oğlanlar və həkimin qərarı ilə böyüklər də peyvənd edilir. Vaksinasiya müntəzəm skrininqi əvəz etmir: qadınlara onu 25–30 yaşdan ginekoloqun müəyyən etdiyi intervalla keçmək tövsiyə olunur. Aybaşılararası və ya təmasdan sonra qanlı ifrazat, cinsiyyət orqanlarında yeni törəmələr yarandıqda həkimə müraciət edin.