HPV testi müsbətdir: bu nəticə nə deməkdir?

Test götürülən nümunədə yoxlanılan HPV tipinin aşkarlandığını göstərir. Bu, xərçəngin tapılması və ya mütləq inkişaf edəcəyi demək deyil. Yüksək riskli HPV infeksiyası uzun müddət davam etdikdə bəzi hüceyrə dəyişikliklərinə səbəb ola bilər. Nəzarətin məqsədi həmin dəyişiklikləri vaxtında qiymətləndirməkdir.

Genital ziyilə səbəb olan tiplər ilə xərçəng riskinə aid tiplər eyni deyil. Öz nəticənizin hansı müayinəyə aid olduğunu dəqiqləşdirin. Sadəcə “HPV analizim var” deməkdənsə laborator cavabın tam formasını gətirmək həkimə növbəti addımı seçməkdə kömək edir.

HPV-nin yüzdən çox tipi var və onlar iki əsas qrupa bölünür.

Cavabda yalnız “müsbət” yazılıbsa, hansı tiplərin aşkarlandığını laboratoriya və ya həkimdən soruşun. Bəzi testlər 16 və 18 tiplərini ayrıca göstərir, çünki bu tiplər xərçəng riskində əhəmiyyətli yer tutur.

Virus illərlə əlamətsiz qala bilər. Testin indi müsbət olması yeni yoluxmanı və ya partnyorun xəyanətini sübut etmir. Keçmişdə mənfi və indi müsbət cavabın olması da münasibət barədə belə nəticə çıxarmaq üçün kifayət deyil. Bu mövzunu ittiham üzərində deyil, nəzarət və qorunma barədə məlumat əsasında müzakirə etmək daha faydalıdır.

HPV genital dəri təması ilə də yayıla bilər. Prezervativ yoluxma riskini azalda bilər, lakin bütün nahiyələri örtmədiyi üçün tam qoruma vermir. Cinsi əlaqənin yalnız bir növünə fokuslanmaq risk haqqında natamam təsəvvür yarada bilər.

Xeyr. HPV tipi, hüceyrə dəyişiklikləri, əvvəlki nəticələr və fərdi risk birlikdə qiymətləndirilir. Bəzi hallarda təkrar test, digərlərində kolposkopiya lazım olur. Başqa ölkənin skrininq cədvəlini özünüzə avtomatik tətbiq etmək əvəzinə sizə verilən planın səbəbini soruşun.

Qəbulun sonunda üç məsələni dəqiqləşdirin: testdə hansı tip aşkarlanıb, hüceyrələr haqqında əlavə məlumat varmı və növbəti yoxlama nə vaxtdır? Əvvəlki nəticələrin tarixini qeyd edin. Cavabın şəklini saxlamaqla yanaşı, tam sənədi də qoruyun; müqayisə üçün yalnız “müsbət/mənfi” sözü kifayət etməyə bilər.

İki test fərqli suala cavab verir və çox vaxt bir-birini tamamlayır.

HPV müsbət, Pap-test normaldırsa, bu, hüceyrələrin hazırda dəyişmədiyini bildirir; lakin virusun davam etməsi izlənməlidir. Hər ikisi dəyişibsə, əlavə müayinə ehtimalı artır. Bu səbəbdən bir testin nəticəsinə baxıb tam qənaətə gəlmək olmaz.

Genital ziyillər aşağı riskli HPV tipləri ilə əlaqəlidir. Onlar cinsiyyət orqanları nahiyəsində və ya anus ətrafında kiçik, yumşaq, bəzən çoxsaylı çıxıntılar şəklində görünür. Qaşınma və ya narahatlıq verə bilər, bəzən isə heç bir şikayət olmur.

Ziyilin olması uşaqlıq boynu xərçəngi riskinin artdığı demək deyil, çünki bu tiplər adətən xərçəng riskli tiplərdən fərqlənir. Lakin ziyil görünürsə, həkim baxışı lazımdır.

Ziyilləri özbaşına kimyəvi vasitələrlə yandırmağa və ya kəsməyə çalışmayın. Həkim uyğun müalicə üsulunu seçəcək. Ziyillər müalicədən sonra qayıda bilər, bu halda yenidən müraciət etmək lazımdır.

HPV infeksiyasını birbaşa aradan qaldıran xüsusi müalicə yoxdur. Müalicə ziyil və ya təsdiqlənmiş hüceyrə dəyişiklikləri kimi problemlərə yönəlir. “Virusu təmizləyən” preparat və ya əlavəni nəzarətin əvəzi hesab etməyin. Lazım olan prosedurun məqsədini virusun yox olması vədi ilə qarışdırmamaq vacibdir.

Peyvənd müəyyən HPV tiplərinə qarşı qoruyur, lakin artıq mövcud infeksiyanı müalicə etmir. Yaşınıza və vəziyyətinizə uyğun peyvənd məsələsini həkimlə danışın. Peyvənd olunmaq tövsiyə edilən skrininqi avtomatik ləğv etmir.

İmmun sistem sağlam olduqda, HPV infeksiyası çox hallarda zamanla özü aradan qalxır. Bu proses bir neçə ay və ya il çəkə bilər. Buna görə təkrar test planı vacibdir.

Bəzi amillər infeksiyanın uzun müddət qalma ehtimalına təsir edə bilər.

• Siqaret çəkmək.
• İmmun sistemi zəiflədən xəstəliklər və ya dərmanlar.
• Nəzarət testlərinin buraxılması.

Bu, sizin “günahkar” olduğunuz demək deyil, yalnız nəzarətin vacibliyini göstərir. Siqareti buraxmaq hər halda ümumi sağlamlığa faydalıdır. Tibbi vəziyyətinizlə bağlı suallar varsa, həkimlə fərdi söhbət aparın.

Testin virusun nə vaxt və kimdən keçdiyini göstərmədiyini izah etmək söhbətin başlanğıcı ola bilər. Sağlamlıq barədə qərarları ittihamdan ayırın: simptom varsa müayinə, uyğun qorunma və fərdi peyvənd məsələsi müzakirə edilə bilər. Nəticəni gizli bir “günah sübutu” kimi şərh etmək tibbi məlumatla əsaslandırılmır. Həkimə birlikdə sual vermək istəyirsinizsə, bunu əvvəlcədən deyin. Şəxsi nəticələrinizin kimlə paylaşılacağı isə sizin razılığınıza əsaslanmalıdır. Məlumatı qorxu yaradan qısa mesajlardan deyil, etibarlı mənbədən izah etmək daha faydalıdır.

Hamiləlik dövründə HPV testinin müsbət olması çox vaxt dərhal müdaxilə tələb etmir. Hamiləliyi izləyən həkim nəticəni, əvvəlki skrininq tarixçəsini və hüceyrə müayinəsini nəzərə alaraq plan qurur.

Hamilə qadında əlavə müayinə lazım olarsa, ehtiyatlı və ona uyğun üsullar seçilir. Müayinənin bəzi növləri hamiləlikdən sonraya təxirə salına bilər.

HPV müsbətliyi hamiləlik planlaşdıran qadında hamilə qalmağa avtomatik mane olmur. Lakin hüceyrə dəyişikliyi varsa, müalicə və hamiləlik vaxtı birlikdə müzakirə edilməlidir. Hamilə olduğunuzu və nəticənizi hər görüşdə həkimə xatırladın.

HPV kişilərdə də olur və çox vaxt əlamət vermir. Qadınlardan fərqli olaraq, kişilər üçün ümumi rutin HPV skrininqi geniş tətbiq olunmur. Buna görə partnyorun “test verməsi” avtomatik tövsiyə deyil.

Partnyorda ziyil, dəridə dəyişiklik və ya digər şikayət varsa, uyğun mütəxəssisə (məsələn, uroloq və ya dermatoloq) müraciət etmək olar. Şikayəti olmayan partnyor üçün nə qədər müayinə lazım olduğunu həkim ayrıca dəyərləndirir.

Qorunmanın əsası prezervativdən istifadə, peyvənd və qadın üçün planlı skrininqdir. Nəticəni müzakirə edərkən hissləriniz haqqında danışmaq, günahkar axtarmaqdan daha faydalıdır.

Müsbət nəticədən sonra əsas məqsəd qorxu deyil, nizamlı nəzarətdir. Aşağıdakı siyahı bu prosesi asanlaşdırır.

• Cavabın tam sənədini və laboratoriyanın adını saxlayın.
• Növbəti test və ya görüşün tarixini təqvimə yazın.
• Siqaret çəkirsinizsə, buraxmaq üçün dəstək barədə həkimdən soruşun.
• Cinsi həyatda qorunma və peyvənd barədə suallarınızı yazın.
• Şikayət yaranarsa, planlı görüşü gözləmədən müraciət edin.