Antikoaqulyant terapiya qanın laxtalanmasını azaldan və venalarda, ürək kameralarında və qapaqlarda trombların yaranmasının və böyüməsinin qarşısını alan dərmanlarla müalicədir.
Sinonimlər: Qanın durulaşdırılması
Antikoaqulyant terapiya — qanın laxtalanma sisteminin zülallarının fəaliyyətini zəiflədən dərmanların tətbiqidir. Gündəlik həyatda bunu «qanın durulaşdırılması» adlandırırlar, halbuki qanın özlülüyü dəyişmir — sadəcə laxta əmələ gəlməyə meyil azalır. Antikoaqulyantlar tromboembolik ağırlaşmaların qarşısını alır: qulaqcıqların fibrillyasiyası zamanı işemik insult, ağciyər arteriyasının tromboemboliyası, süni qapaqların trombozu.
Göstərişlər
- insult riski yüksək olan qulaqcıqların fibrillyasiyası və səyrisi (riski həkim xüsusi şkalalar üzrə qiymətləndirir);
- dərin venaların trombozu və ağciyər arteriyasının tromboemboliyası — müalicə və residivlərin profilaktikası;
- ürək qapaqlarının mexaniki protezləri;
- sol mədəcik və ya qulaqcıq boşluğunda tromb;
- iri əməliyyatlardan sonra və uzunmüddətli hərəkətsizlik zamanı venoz trombozların profilaktikası.
Necə aparılır / növləri
- K vitamini antaqonistləri (varfarin) — BNN-in müntəzəm nəzarətini tələb edir; əksər göstərişlərdə hədəf diapazon 2–3-dür. Varfarinin təsirinə qidalanma (K vitamini ilə zəngin məhsullar) və bir çox dərmanlar təsir edir.
- Birbaşa peroral antikoaqulyantlar (apiksaban, rivaroksaban, dabiqatran, edoksaban) — BNN nəzarəti tələb etmir, qarşılıqlı təsirləri azdır; mexaniki qapaq və ifadəli mitral stenoz olmayan qulaqcıqların fibrillyasiyasında üstünlük verilir. Mexaniki qapaqlarda tətbiq edilmir.
- Heparinlər — fraksiyalaşdırılmamış və aşağımolekullu, inyeksiya şəklində, daha çox stasionarda, hamiləlik zamanı və kəskin dövrdə istifadə olunur.
Preparatın seçimi göstərişdən, böyrək və qaraciyər funksiyasından, digər dərmanlardan asılıdır. Qəbul rejiminə əməl etmək vacibdir: dozaların buraxılması trombozdan qorunmanı azaldır. Əməliyyatlardan, diş çəkdirməkdən və endoskopiyadan əvvəl antikoaqulyant qəbulu barədə həkimə məlumat verin — fasilə məsələsini o həll edir.
Effektivlik və risklər
Antikoaqulyantlar qulaqcıqların fibrillyasiyasında insult riskini və təkrar venoz trombozları əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Əsas risk — qanaxmalardır: burun, diş əti, mədə-bağırsaq, kəllədaxili. Həkimlə razılaşdırmadan antikoaqulyantla birlikdə QSİƏP və aspirin qəbul etmək olmaz.
Qara nəcis, sidikdə və ya qusuntuda qan, dayanmayan qanaxma, qəfil şiddətli baş ağrısı, nitqin pozulması və ya ətraflarda zəiflik zamanı, həmçinin baş travmasından sonra təcili tibbi yardım (103) çağırın.
