Aktivləşdirilmiş parsial tromboplastin vaxtı

APTV (aktivləşdirilmiş parsial tromboplastin vaxtı) koaquloqrammanın əsas göstəricilərindən biridir. Sınaq şüşəsində plazmaya aktivator, fosfolipidlər və kalsium əlavə edilir və laxta yaranana qədər keçən vaxt ölçülür. Test XII, XI, IX, VIII, həmçinin X, V, II faktorların və fibrinogenin çatışmazlığına, heparinin təsirinə və lupus antikoaqulyantına həssasdır. Adətən protrombin vaxtı, beynəlxalq normallaşdırılmış nisbət və fibrinogenlə birlikdə qiymətləndirilir.

Nə üçün təyin edilir

• əməliyyatlardan və invaziv prosedurlardan əvvəl müayinə;
• qanaxmaya meyilliliyin səbəbinin aydınlaşdırılması: hematomalar, yaralardan uzunmüddətli qanaxma, bol aybaşı;
• hemofiliya və ya Villebrand xəstəliyinə şübhə;
• fraksiyalaşdırılmamış heparinlə müalicəyə nəzarət;
• trombozlarda və hamiləliyin düşməsində müayinə (antifosfolipid sindromunun axtarışı);
• qaraciyər xəstəliklərində və disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromunda laxtalanmanın qiymətləndirilməsi.

Hazırlıq

Qan venadan ac qarına verilir (8–12 saat yeməksiz, su içmək olar). Bir gün əvvəl ağır fiziki yükdən və spirtli içkidən çəkinin, analizdən bir saat əvvəl siqaret çəkməyin. Antikoaqulyant qəbulu barədə mütləq həkimə deyin: heparin müalicəsində qanın götürülmə vaxtı yeridilmə rejimi ilə uzlaşdırılır. Sınaq şüşəsi nişana qədər doldurulmadıqda və ya qan heparinli kateterdən götürüldükdə nəticə təhrif olunur.

Normalar

İstinad dəyərləri laboratoriyanın reagentlərindən və yaşdan asılıdır; yenidoğulmuşlarda APTV fizioloji olaraq uzundur. Böyüklərdə norma təxminən 25–38 saniyə arasındadır. Nəticə çox vaxt nəzarət plazmasına nisbət kimi də göstərilir (norma təxminən 0,8–1,2). Heparin müalicəsində hədəf uzanmanı həkim müəyyən edir.

Kənarlaşmaların səbəbləri

APTV-nin uzanması:

• hemofiliya A və B, XI faktor çatışmazlığı;
• Villebrand xəstəliyi (həmişə yox);
• heparin, bəzi birbaşa oral antikoaqulyantların qəbulu;
• lupus antikoaqulyantı (bu halda uzanma qanaxma ilə deyil, tromboz riski ilə müşayiət olunur);
• K vitamini çatışmazlığı, qaraciyərin ağır xəstəlikləri;
• disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu, kütləvi qan itkisi və köçürmələr;
• təcrid olunmuş XII faktor çatışmazlığı — testi uzadır, lakin qanaxmaya səbəb olmur.

APTV-nin qısalması hiperkoaqulyasiyaya meyli göstərə bilər, lakin daha çox qanın götürülməsindəki səhvlərlə bağlıdır. Uzanmanın səbəbini dəqiqləşdirmək üçün qarışdırma testi aparılır və ayrı-ayrı faktorlar təyin edilir.