Pnevmoniyadan sonra ağciyərlərin funksiyası dərhal bərpa olunmur. Məqalədə tənəffüs reabilitasiyasının nədən ibarət olduğu və maqnitoterapiyanın bu prosesdə hansı yeri tutduğu izah olunur.
Pnevmoniya ağciyərlərdə iltihabi proseslə xarakterizə olunan və insanın bütün tənəffüs sisteminə təsir edən kəskin xəstəlikdir. Pnevmoniya infeksiya nəticəsində yarana, həmçinin cərrahi əməliyyatdan, sümük sınığından, orqanizmdəki iltihabi proseslərdən, yanıqdan sonra inkişaf edə bilər.
Xəstəlik təkcə kompleks müalicə deyil, həm də tənəffüs sistemi funksiyalarının mümkün qədər tam bərpası, eləcə də ağciyər və ağciyərdənkənar ağırlaşmaların məqsədyönlü profilaktikası üçün reabilitasiya tədbirləri tələb edir. Belə yanaşma terapiyanın effektivliyini artırır, bərpa dövrünü yaxşılaşdırır və pasiyentin həyat keyfiyyətinə müsbət təsir göstərir.
Bu yazıda pnevmoniyadan sonra reabilitasiyanın əsas istiqamətləri, yüksək intensivlikli maqnitoterapiyanın rolu, göstərişlər, əks göstərişlər və prosedurun gedişi izah olunur. Məlumat ümumi xarakter daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Pnevmoniyadan sonra reabilitasiya nə üçün lazımdır
Pnevmoniya sağaldıqdan sonra da ağciyərlərdə qalıq dəyişikliklər, tənəffüs əzələlərində zəiflik, yorğunluq və təngnəfəslik bir müddət davam edə bilər. İltihab ocaqlarının tam sorulması, ağciyər toxumasının havalanmasının bərpası və fiziki dözümlülüyün qayıtması zaman tələb edir.
Reabilitasiyanın məqsədi tənəffüs funksiyasını bərpa etmək, öskürək və təngnəfəsliyi azaltmaq, təkrar iltihab riskini azaltmaq və pasiyenti gündəlik həyata qaytarmaqdır. Reabilitasiya proqramını pulmonoloq və fizioterapevt pasiyentin vəziyyətinə uyğun fərdi tərtib edir.
Reabilitasiyanın əsas istiqamətləri
Reabilitasiya bir neçə üsulun birləşməsindən ibarət ola bilər. Aşağıdakı cədvəl əsas istiqamətləri ümumi şəkildə göstərir:
| İstiqamət | Məqsəd |
|---|---|
| Tənəffüs gimnastikası | Ağciyərlərin havalanmasını yaxşılaşdırmaq, tənəffüs əzələlərini möhkəmləndirmək |
| Dozalanmış fiziki aktivlik | Dözümlülüyü tədricən artırmaq |
| Fizioterapiya (o cümlədən maqnitoterapiya) | Qan dövranını və mübadilə proseslərini yaxşılaşdırmaq, qalıq dəyişikliklərin sorulmasına dəstək vermək |
| Qidalanma və maye rejimi | Orqanizmin bərpasına dəstək, bəlğəmin ayrılmasını asanlaşdırmaq |
| Siqaretdən imtina və peyvənd məsləhəti | Təkrar infeksiya riskini azaltmaq |
Maqnitoterapiya yalnız kompleks reabilitasiyanın bir hissəsi kimi tətbiq edilir və digər tədbirləri əvəz etmir.
Yüksək intensivlikli maqnitoterapiya necə təsir göstərir
Yüksək intensivlikli maqnitoterapiya intensiv elektromaqnit sahəsinin orqanizm toxumalarına təsirinə əsaslanır. Sahənin tezliyinin və intensivliyinin geniş spektri, həmçinin müxtəlif modulyasiyaların olması aparatı iltihab, ödem, distrofiya və damar pozğunluqları kimi sindromlarda tətbiq etməyə imkan verir. Diaqnozdan asılı olaraq həkim əvvəlcədən qurulmuş müalicə protokollarından birini seçir.
Pulmonologiyada bu üsul pnevmoniyanın ağır formalarını keçirmiş, kompüter tomoqrafiyasında qalıq ocaqları olan pasiyentlərdə, həmçinin ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi olan pasiyentlərdə köməkçi vasitə kimi tətbiq oluna bilər. Güman edilir ki, maqnit sahəsi qan dövranını və mübadilə proseslərini yaxşılaşdıraraq qalıq zədələnmə ocaqlarının sorulmasına, tənəffüs əzələlərinin və diafraqmanın işinin bərpasına kömək edir. Bu, tənəffüsü asanlaşdıra, təngnəfəsliyi azalda və ümumi vəziyyəti yaxşılaşdıra bilər. Nəticə hər pasiyentdə fərdidir.
Əgər COVID-19 keçirmisinizsə
Keçirilmiş koronavirus infeksiyasından sonra bərpa keçirilmiş xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən asılı olmayaraq lazım ola bilər. COVID-19-u pnevmoniya ağırlaşması ilə keçirmiş bir çox pasiyentdə sağaldıqdan sonra ağciyərlərdə qalıq dəyişikliklər saxlanılır, qanın oksigenlə doyması az fiziki yük zamanı belə azala bilər, öskürək və ya təngnəfəslik davam edir. Belə hallarda həkim fizioterapiya, o cümlədən yüksək intensivlikli maqnitoterapiyanı reabilitasiya proqramına daxil edə bilər. Proqramın həcmini fizioterapevt tərtib etməlidir.
Maqnitoterapiyanın tətbiqi zamanı gözlənilən müalicəvi istiqamətlər:
- ağciyərlərin qalıq zədələnmə ocaqlarının azalmasına dəstək;
- orqanizmə oksigen daxil olmasının normallaşmasına köməklik;
- tənəffüs əzələlərinin işinin optimallaşdırılması;
- qan dövranının və mübadilə proseslərinin yaxşılaşması;
- tənəffüsün asanlaşması, təngnəfəsliyin azalması.
Əks göstərişlər
Maqnit sahəsinə təsir hər pasiyent üçün uyğun deyil. Əks göstərişlərə aşağıdakılar daxildir:
- ağır vəziyyət və ya bədən hərarətinin yüksəlməsi ilə müşayiət olunan kəskin xəstəliklər;
- hamiləlik;
- uşaq yaşı;
- bədəndə metal konstruksiyaların olması (implantlar, sancaqlar, stentlər, endovaskulyar spirallar, sınıqları fiksə edən konstruksiyalar, stomatoloji implantlar və ya breket sistemləri, pirsinq);
- kardiostimulyatorun olması.
Diqqət!
Kardiostimulyatoru və ya bədənində elektron cihazı olan insanlar üçün prosedur ciddi qadağandır. Digər əks göstərişlər barədə fizioterapevt həkimlə mütləq məsləhətləşin və xroniki xəstəliklərinizi, qəbul etdiyiniz dərmanları bildirin.
Prosedur necə keçir
Prosedur ağrısızdır və dəri ilə birbaşa təmas olmadan, paltarın üzərindən aparıla bilər. Ümumi gedişi aşağıdakı kimidir:
- Müayinə və göstərişin təyini. Fizioterapevt şikayətləri, keçirilmiş xəstəliyi və əks göstərişləri qiymətləndirir.
- Metal əşyaların çıxarılması. Saat, qolbaq, zəncir, sancaq və elektron cihazlar kənara qoyulur.
- Protokolun seçimi. Həkim diaqnozdan asılı olaraq uyğun müalicə protokolunu seçir.
- İnduktorun yerləşdirilməsi. İnduktor təsir zonasının üzərində yerləşdirilir və lazımi intensivlik qurulur.
- Seans. Pasiyent rahat vəziyyətdə uzanır və ya oturur. Seans zamanı yüngül titrəmə və ya istilik hissi ola bilər.
- Yekun. Seansdan sonra pasiyentin hissləri soruşulur, növbəti seansın vaxtı razılaşdırılır.
Seansların sayı qəbul zamanı müəyyən edilir. Bəzi pasiyentlər yaxşılaşmanı ilk prosedurlardan sonra hiss edə bilər, uzunmüddətli effekt üçün isə adətən bir neçə prosedurdan ibarət kurs məsləhət görülür.
Reabilitasiya müddəti və gözləntilər
Pnevmoniyadan sonra bərpa müddəti xəstəliyin ağırlığından, yaşdan və yanaşı xəstəliklərdən asılıdır. Aşağıdakı vaxt çərçivələri təxminidir:
- İlk həftələrHəkimin icazəsi ilə yüngül tənəffüs gimnastikası, qısa gəzintilər. Yorğunluq və yüngül öskürək normal sayıla bilər.
- Bir neçə həftəFizioterapiya kursu aparılır, fiziki yük tədricən artırılır.
- Bir neçə ayTənəffüs funksiyası və dözümlülük bərpa olunur, lazım olduqda nəzarət rentgen və ya tomoqrafiya müayinəsi aparılır.
Müalicənin yekununu və nəticəni pulmonoloq nəzarət müayinələri əsasında qiymətləndirir.
Tənəffüs gimnastikasının əsas qaydaları
Tənəffüs gimnastikası pnevmoniyadan sonra reabilitasiyanın sadə və əlçatan hissəsidir. Məşqlərə başlamazdan əvvəl həkimlə məsləhətləşmək lazımdır, xüsusən hərarət, ağır təngnəfəslik və ya ürək xəstəliyi olduqda.
- məşqlərə rahat, yaxşı havalanan otaqda, yüngül geyimdə başlayın;
- burunla yavaş nəfəs alıb, dodaqları yarıaçıq saxlayaraq uzun nəfəs verməyi öyrənin;
- diafraqmatik tənəffüsdən istifadə edin: nəfəs aldıqda qarın yüngülcə qabarsın, nəfəs verdikdə yığılsın;
- başgicəllənmə və ya zəiflik hiss etsəniz, məşqi dayandırıb istirahət edin;
- yükü tədricən artırın, məşqləri gündə bir neçə qısa seans şəklində təkrarlayın;
- bəlğəm ayrılırsa, həkimin tövsiyəsi ilə drenaj vəziyyətlərindən istifadə edin.
Məşqlərin sayı və növləri pasiyentin vəziyyətinə görə dəyişir. Konkret proqramı fizioterapevt və ya reabilitoloq tərtib edir.
Qidalanma və həyat tərzi
Pnevmoniyadan sonra orqanizm enerji və qida maddələrinə əlavə ehtiyac duyur. Zülal mənbələri, tərəvəz, meyvə və kifayət qədər maye bərpa prosesini dəstəkləyir. Maye qəbulu bəlğəmin ayrılmasını asanlaşdıra bilər, lakin ürək və ya böyrək xəstəliyi olanlar bu barədə həkimlə məsləhətləşməlidir.
Reabilitasiya proqramını pulmonoloq, fizioterapevt və reabilitoloq birlikdə tərtib edir. Müayinə nəticələrinə görə proqrama fiziki məşqlər, tənəffüs məşqləri, fizioterapiya və qidalanma tövsiyələri daxil edilir. Proqramın gedişində pasiyentin vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilir və lazım olduqda proqram dəyişdirilir.
Siqaretdən və passiv çəkmədən çəkinmək, otağı müntəzəm havalandırmaq, soyuqdan qorunmaq və peyvəndlər barədə həkimlə məsləhətləşmək təkrar infeksiya riskini azaltmağa kömək edir. İstirahət və yuxu rejimi də bərpanın tərkib hissəsidir.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Pnevmoniyadan sonra bərpa dövründə vəziyyətin pisləşməsini gec qalmadan aşkar etmək vacibdir:
Həkimə müraciət edin
- hərarət yenidən qalxır, titrəmə olur;
- öskürək güclənir, bəlğəm irinli və ya qanlı olur;
- təngnəfəslik artır, sinə ağrısı yaranır;
- dodaqlar və barmaq ucları göyərir, şüur dəyişir (təcili yardım çağırın);
- fizioterapiya seansından sonra ürək döyünmələri, başgicəllənmə və ya güclü zəiflik yaranır.
Əlaqəli Xəstəliklər
Pnevmoniya
Pnevmoniya ağciyər parenximasının infeksiyasıdır. Öskürək, qızdırma, nəfəs darlığı və döş qəfəsində ağrı ilə gedə bilər; ağırlıq dərəcəsinə görə…
İstiqamət: Pulmonologiya / Terapiya
Tez-tez Verilən Suallar
Ağır keçirilmiş və ya qalıq əlamətləri davam edən pasiyentlərə lazım olur. Yüngül keçənlərdə sadə tənəffüs gimnastikası və tədricən fiziki aktivlik kifayət edə bilər. Həkim vəziyyəti qiymətləndirir.
Xeyr, prosedur ağrısızdır. Seans zamanı yüngül titrəmə və ya istilik hissi ola bilər.
Xeyr. Fizioterapiya iltihabın dərman müalicəsini əvəz etmir, yalnız bərpa dövründə köməkçi vasitə kimi tətbiq oluna bilər. Dərman müalicəsini həkim təyin edir.
Kəskin dövr, hərarət və iltihab əlamətləri keçdikdən sonra, həkimin icazəsi ilə. Başlama vaxtını pulmonoloq və fizioterapevt müəyyən edir.
Siqaretdən çəkinin, kifayət qədər maye qəbul edin, tənəffüs gimnastikasını müntəzəm aparın, yükü tədricən artırın və nəzarət müayinələrini buraxmayın.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.