Limfopeniya qanda limfositlərin mütləq sayının azalmasıdır, böyüklərdə adətən 1,0 × 10⁹/l-dən aşağı; virus əleyhinə və hüceyrə immunitetini zəiflədir.
Limfopeniya qanda limfositlərin az olduğu laborator vəziyyətdir. Limfositlər anticisimlərin hasilinə, virusla yoluxmuş hüceyrələrin məhvinə və immun yaddaşa cavabdehdir. Limfopeniya yalnız leykositar formuladakı faizə görə deyil, limfositlərin mütləq sayına görə müəyyən edilir: leykositlərin ümumi sayı yüksək olduqda aşağı faiz normal mütləq qiymətə uyğun ola bilər.
Səbəblər və risk amilləri
- Kəskin infeksiyalar: qrip, COVID-19, digər virus və ağır bakterial infeksiyalar, sepsis. Adətən müvəqqətidir.
- HİV-infeksiyası — CD4-limfositlərin davamlı azalması.
- Dərmanlar və müalicə: qlükokortikoidlər, kimyaterapiya, immunodepressantlar, monoklonal anticisimlər, şüa terapiyası.
- Stres: əməliyyatlar, travmalar, yanıqlar, ağır fiziki yüklər.
- Vərəm, sistem qırmızı qurdeşənəyi, sarkoidoz, Hockin limfoması.
- Zülal-enerji çatışmazlığı, sink çatışmazlığı, xroniki alkoqolizm, xroniki böyrək xəstəliyi.
- Anadangəlmə immun çatışmazlıqları — ağır təkrarlanan infeksiyaları olan uşaqlarda.
Simptomlar
Qısamüddətli limfopeniya adətən heç bir əlamət vermir. Davamlı ifadəli azalmada virus və göbələk infeksiyalarının tezliyi artır (qurşaqvari dəmrov, ağız boşluğunun kandidozu), opportunist infeksiyalar mümkündür — məsələn, HİV-də pnevmosist pnevmoniyası. Əsas xəstəliyin əlamətlərindən başqa simptom yoxdur.
Diaqnostika
Müvəqqəti azalmanı davamlıdan ayırmaq üçün leykositar formula ilə ümumi qan analizi bir neçə həftədən sonra təkrarlanır. Təsdiqləndikdə HİV testi, axın sitometriyası ilə limfosit subpopulyasiyalarının (CD4, CD8, B- və NK-hüceyrələr) qiymətləndirilməsi, immunoqlobulinlərin səviyyəsi, vərəm və autoimmun xəstəliklər üzrə müayinə, limfa düyünlərinin görüntülənməsi təyin olunur.
Müalicə
Müalicə səbəbə yönəlir: HİV-infeksiyasının antiretrovirus preparatlarla müalicəsi, qidalanmanın korreksiyası, immunosupressiv terapiyaya yenidən baxılması. İfadəli limfopeniyada həkim bəzi infeksiyaların profilaktikasını təyin edə bilər və vaksinasiya məsələsini fərdi həll edir: ağır immun çatışmazlığında canlı vaksinlər əks-göstərişdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Məlum limfopeniya zamanı 38 °C-dən yüksək hərarət, təngnəfəslik, öskürək, səpgi və ya huşun qarışıqlığı olarsa, həmin gün yardım alın; vəziyyət kəskin pisləşdikdə və nəfəs almaq çətinləşdikdə təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Leykopeniya
- Leykosit
- Leykositar formula
- HİV-infeksiyası
- İmmun çatışmazlığı
- Neytrofil-limfosit nisbəti
- Ümumi qan analizi
- Qlükokortikoid
