Neytrofil-limfosit nisbəti

Neytrofil-limfosit nisbəti (NLR) leykositar formula ilə geniş ümumi qan analizindən neytrofillərin mütləq sayını limfositlərin mütləq sayına bölməklə hesablanır. Ayrıca qan götürülməsi tələb olunmur. Göstəricinin ideyası sadədir: bakterial infeksiya, travma və ağır stress zamanı orqanizm qana neytrofillər buraxır, limfositlərin sayı isə stress hormonlarının təsiri ilə azalır. İki kəmiyyətin nisbəti bu dəyişikliklərə onların hər birindən ayrılıqda daha həssas reaksiya verir. NLR müstəqil diaqnoz deyil, köməkçi göstəricidir və klinik mənzərə, digər analizlərlə birlikdə qiymətləndirilir.

Nə üçün istifadə olunur

• İnfeksiyalar, pnevmoniya, sepsis zamanı iltihabın ağırlığının əlavə əlaməti kimi; stasionarda vəziyyətin dinamikasını izləmək üçün.
• Tədqiqatlarda və klinik praktikada — onkoloji, ürək-damar xəstəliklərində, ağır virus infeksiyalarında, o cümlədən COVID-19-da proqnostik marker kimi.
• Müalicəyə cavabı qiymətləndirmək üçün: NLR-in azalması çox vaxt iltihabın sönməsini əks etdirir.

Hazırlıq

Ümumi qan analizində olduğu kimidir: səhər ac qarına və ya yüngül yeməkdən 3–4 saat sonra, qan götürülməzdən əvvəl intensiv fiziki yük və siqaret olmadan. Bir gün əvvəl spirtli içkidən, analiz günü isə stressdən çəkinmək lazımdır. Qlükokortikoid qəbulu barədə həkimə xəbər verilməlidir: onlar NLR-i nəzərəçarpacaq dərəcədə artırır.

Normalar

Vahid qəbul olunmuş norma yoxdur. Sağlam böyüklərdə NLR adətən təxminən 1–3 həddində olur; 3-dən yuxarı dəyərlər iltihab reaksiyasının mümkün əlaməti, kəskin artım isə ağır stress və ya infeksiya əlaməti kimi qiymətləndirilir. Hədd dəyərləri xəstəlikdən, yaşdan, etnik mənsubiyyətdən və laboratoriyadan asılı olaraq fərqlənir.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Yüksəlmə: bakterial infeksiyalar və sepsis, travmalar və əməliyyatlar, miokard infarktı və insult, xroniki iltihabi xəstəliklərin kəskinləşməsi, bədxassəli şişlər, qlükokortikoid qəbulu, fiziki həddən artıq yüklənmə, stress.

Azalma: erkən mərhələdə bir sıra virus infeksiyaları, neytropeniya (o cümlədən kimyaterapiyadan sonra və ya bəzi dərmanların fonunda), limfositlərin artması ilə müşayiət olunan xəstəliklər.

Simptomsuz birdəfəlik NLR kənarlaşması adətən təcili tədbir tələb etmir — nəticəni həkim leykositar formula, C-reaktiv zülal və digər məlumatlarla birlikdə qiymətləndirir. Titrətmə ilə yüksək hərarət, huşun qarışıqlığı, tez-tez nəfəsalma və təzyiqin düşməsi olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırılmalıdır.