Hormonal dəyişikliklərlə bağlı süd vəzisi toxumasının xoşxassəli fibroz-kistoz dəyişiklikləri. Döşün dolğunlaşması, ağrı və düyünlülüyü ilə təzahür edir.
Sinonimlər: Fibroz-kistoz mastopatiya
Mastopatiya (fibroz-kistoz xəstəlik, süd vəzisinin xoşxassəli displaziyası) vəzidə birləşdirici toxumanın artması və kiçik kistaların əmələ gəlməsidir. Beynəlxalq praktikada onun bir çox təzahürü toxumanın tsiklik hormonal dəyişikliklərə reaksiyasını əks etdirən norma variantı sayılır. Xərçəng riskinə təsir etməyən qeyri-proliferativ və proliferativ formalar ayırd edilir; atipiya ilə müşayiət olunan proliferasiyada süd vəzisi xərçəngi riski nəzərəçarpacaq dərəcədə artır.
Səbəblər və risk amilləri
- aybaşı dövrü ərzində estrogen və progesteron səviyyəsinin dəyişməsi;
- hiperprolaktinemiya, qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri;
- hamiləliyin olmaması, ilk doğuşun gec yaşda baş verməsi;
- postmenopauzada əvəzedici hormon terapiyası.
Simptomlar
- aybaşı qabağı döşlərin dolğunlaşması və ağrıması;
- toxumanın dənəvərliyi, kələ-kötürlüyü, bəzən ayrıca kistalar;
- bəzən məmələrdən şəffaf və ya bulanıq ifrazat.
Simptomlar adətən ikitərəfli olur, aybaşıdan sonra azalır, menopauzadan sonra isə sakitləşir.
Diaqnostika
Mamoloq müayinəsi, süd vəzilərinin USM-i (optimal olaraq dövrün birinci fazasında), 40 yaşdan sonra mamoqrafiya aparılır. Düyünlü törəmə, mürəkkəb kista və ya BI-RADS üzrə şübhəli dəyişikliklərdə biopsiya edilir: proliferasiya və atipiyanı yalnız histoloji müayinə qiymətləndirə bilər. Hormonal müayinə göstərişə görə, məsələn, aybaşı pozğunluqlarında təyin olunur.
Müalicə
Şikayətsiz dəyişikliklər müalicə tələb etmir. Ağrı zamanı düzgün seçilmiş büstqalter və qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr kömək edir; güclü mastalgiyada həkim hormonal terapiya təyin edə bilər. Böyük kistalar punksiya olunur, şübhəli düyünlər çıxarılır. Bitki mənşəli «sorucu» vasitələrin və qida əlavələrinin effektivliyi sübut olunmayıb. Atipik hiperplaziyada gücləndirilmiş müşahidə və xərçəngin profilaktikası müzakirə edilir. Müalicəni həkim təyin edir.
Profilaktika
Xüsusi profilaktika yoxdur; müntəzəm müayinələr və yaşa uyğun mamoqrafik skrininq vacibdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- aybaşıdan sonra yox olmayan ayrıca sıx düyün yaranıbsa;
- məmədən qanlı ifrazat gəlirsə;
- dəri və ya məmə içəri çəkilib, «limon qabığı» görünür, qoltuqaltı limfa düyünləri böyüyübsə;
- bir yerdə dövrlə bağlı olmayan daimi ağrı varsa.
Əlaqəli terminlər
- Süd vəzisinin kistası
- Fibroadenoma
- Süd vəzisində ağrı
- Premenstrual sindrom
- Hiperprolaktinemiya
- Süd vəzisi xərçəngi
- Mamoqrafik tomosintez
- Progesteron
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Süd vəzisində fibroadenoma: nə zaman izləmə kifayətdir?
Fibroadenoma çox vaxt xoşxassəli süd vəzi törəməsidir. İzləmə qərarı isə düyünün düzgün qiymətləndirildiyinə və nəticələrin bir-birinə uyğun olduğuna…
İstiqamət: Mammologiya
Süd vəzisində ağrı: hansı dəyişikliklərə diqqət etməli?
Süd vəzisində ağrı çox vaxt xərçənglə bağlı olmur, amma yeni düyün, dəri və məmə ucu dəyişiklikləri ayrıca yoxlanmalıdır.…
İstiqamət: Mammologiya
