Melazma günəş və hormonal amillərlə əlaqəli, üz dərisində qəhvəyi ləkələr şəklində qazanılmış simmetrik hiperpiqmentasiyadır. Yoluxucu deyil və sağlamlıq üçün təhlükəli deyil.
Sinonimlər: Xloazma
Melazma daha çox reproduktiv yaşda olan, qarayanız dərili qadınlarda rast gəlinir, lakin kişilərdə də olur. Hamiləlik zamanı ona “hamiləlik maskası” (xloazma) deyilir. Vəziyyət təhlükəsizdir, lakin özünəqiymətləndirməyə nəzərəçarpan təsir göstərə bilər və residivlərə meyllidir.
Səbəblər və risk amilləri
- Ultrabənövşəyi və görünən işıq — əsas təhrikedici amil; ləkələr yayda tündləşir.
- Hormonlar: hamiləlik, kombinə edilmiş oral kontraseptivlər, əvəzedici hormon terapiyası.
- Genetik meyl, dərinin tünd fototipi.
- İşığa həssaslığı artıran bəzi kosmetik vasitələr və dərmanlar; qalxanabənzər vəzin xəstəlikləri.
Simptomlar
Yanaqlarda, alında, üst dodaq üzərində, çənədə, nadir hallarda bazuönündə simmetrik yerləşən, qeyri-hamar kənarlı açıq və ya tünd qəhvəyi ləkələr. Ləkələr yastıdır, qabıqlanmır, qaşınmır və ağrımır.
Diaqnostika
Dermatoloq diaqnozu müayinə zamanı, bəzən Vud lampası və dermatoskopiya ilə qoyur: bu, piqmentin dərinliyini qiymətləndirməyə və melazmanı iltihabdan sonrakı, dərmanla bağlı və digər hiperpiqmentasiya növlərindən ayırmağa kömək edir. Qeyri-bərabər rəngli tək asimmetrik ləkə dəri şişlərinin istisna edilməsini tələb edir.
Müalicə
- İl boyu fotomüdafiə — müalicənin əsası: geniş spektrli günəşdən qoruyucu vasitələr (daha yaxşısı görünən işıqdan da qoruyan rəngli), şlyapa, günorta günəşindən çəkinmə.
- Həkimin təyini ilə xarici ağardıcı vasitələr: hidroxinon, azelain turşusu, retinoidlər, kombinə kremlər; kurs vaxtla məhdudlaşdırılır.
- Kimyəvi pilinqlər, lazer və işıq üsulları ehtiyatla tətbiq edilir: qarayanız dəridə onlar piqmentasiyanı artıra bilər.
- Mümkün olduqda ginekoloqla birlikdə hormonal kontrasepsiya yenidən nəzərdən keçirilir.
Hamiləlikdə yaranan melazma çox vaxt doğuşdan sonrakı bir il ərzində solğunlaşır. Hamiləlik və əmizdirmə dövründə bir çox ağardıcı vasitələr əks-göstərişdir.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
- Ləkə birtərəflidir, sürətlə dəyişir, rəngi qeyri-bərabərdir, dəridən qabarır və ya qanayır.
- Piqmentasiya yeni dərmana başladıqdan sonra yaranıb.
- Evdə ağardıcı vasitələrdən sonra dərinin qıcıqlanması və ya ağarması.
