Necrosis

Nekroz — qan təchizatının pozulması, travma, infeksiya, toksinlər və ya fiziki amillər nəticəsində canlı orqanizmdə hüceyrə və toxumaların geridönməz məhvidir.

Nekroz hüceyrələrin patoloji, idarəolunmaz məhvidir. Sağlam orqanizmdə daim baş verən apoptozdan (proqramlaşdırılmış ölümdən) fərqli olaraq, nekrozda hüceyrələr dağılır, möhtəviyyatı xaricə çıxır və ətraf toxumalarda iltihab yaradır. Ölmüş toxuma bərpa olunmur: o, ya orqanizm və ya cərrah tərəfindən kənarlaşdırılır, ya da çapıqla əvəz olunur.

Mahiyyəti və növləri

koaqulyasion (quru) — toxuma bərkiyir; miokard infarktı, böyrək infarktı, quru qanqrena üçün tipikdir;
kollikvasion (yaş) — toxuma yumşalır və əriyir; baş beyin və irinli proseslər üçün xarakterikdir;
qanqrena — xarici mühitlə təmasda olan toxumaların (ətraflar, bağırsaq) nekrozu, quru və yaş olur;
kazeoz — vərəmdə pendirəbənzər nekroz;
piy nekrozu — pankreatit və piy toxumasının travmasında;
yataq yarası — yumşaq toxumaların uzunmüddətli sıxılmasından yaranan nekroz.

Səbəblər

Əsas səbəb işemiya, yəni qan axınının kəsilməsi və ya kəskin azalmasıdır (tromboz, emboliya, ateroskleroz, sıxılma). Nekroza həmçinin mexaniki travma, yanıq və donvurma, bakterial toksinlər, kimyəvi maddələr, radiasiya, bəzi ilanların sancması səbəb olur.

Klinik əhəmiyyəti

Nekrozlaşmış toxuma bakteriyaların çoxalması üçün əlverişli mühitdir, ona görə tez-tez infeksiyalaşır. Parçalanma məhsullarının sorulması intoksikasiyaya səbəb olur: qızdırma, halsızlıq, böyrək funksiyasının pozulması. Dərinin nekrozu qara və ya boz qartmaq, yaş nekroz isə ödemli, göyümtül, pis iyli toxuma kimi görünür. Daxili orqanlarda nekroz analizlər (məsələn, infarktda troponin) və vizual üsullarla — ultrasəs, KT, MRT ilə aşkarlanır.

Müalicə qan axınının bərpasına və həyat qabiliyyətini itirmiş toxumaların kənarlaşdırılmasına — nekrektomiyaya, geniş qanqrenada isə amputasiyaya qədər — yönəlir; antibakterial terapiya və orqan funksiyalarının dəstəyi aparılır.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Miokard infarktı, işemik insult, ətrafların qanqrenası, diabetik ayaq sindromu, yataq yaraları, pankreonekroz, yumşaq toxumaların nekrozlaşdırıcı infeksiyaları, ağır yanıq və donvurmalar. Dəri sahəsi qaralıb, soyuyub, həssaslığını itiribsə, şişkinlik, pis iy və qızdırma yaranıbsa, təcili həkimə müraciət edin.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Cərrah

Bu mövzuda məqalələr

Sirkumsiziya ağırlaşmalarının cərrahi korreksiyası

Sünnət dərisinin dairəvi kəsilməsi (sirkumsiziya) kişilərdə ən geniş yayılmış planlı əməliyyatlardan biridir. Statistikaya görə, dünyada təxminən hər beşinci…

İstiqamət: Urologiya

İnfarkt öncəsi vəziyyət

İnfarkt öncəsi vəziyyət — adətən birbaşa kəskin miokard infarktından əvvəl gələn təhlükəli, kritik vəziyyətdir. Onun səbəbi ürək əzələsinin…

İstiqamət: Kardiologiya

Nekroz