Perfuziya

Perfuziya — toxumaların ən xırda damarlar səviyyəsində qanla təchizatıdır. Qan dövranı qanın bütün orqanizm üzrə hərəkətini təsvir edirsə, perfuziya konkret orqana — ürək əzələsinə, beyinə, böyrəklərə, dəriyə — faktiki olaraq nə qədər qan çatdığını və toxumaların oksigeni nə dərəcədə effektiv aldığını göstərir.

Mahiyyəti

Perfuziya bir neçə amildən asılıdır:

• perfuziya təzyiqi — arterial və venoz təzyiq arasındakı fərq; arterial təzyiq kəskin düşdükdə orqanlar kifayət qədər qan almır;
• arteriyaların keçiriciliyi — aterosklerotik pilək və ya trombla daralma qan axınını azaldır;
• mikrosirkulyasiyanın vəziyyəti — xırda arteriolların tonusu və kapilyarların işi;
• ürəyin nasos funksiyası və dövr edən qanın həcmi.

Beyin, böyrəklər və ürək kimi bir çox orqan müəyyən hədlər daxilində təzyiqin dəyişməsinə baxmayaraq perfuziyanı sabit saxlaya bilir — bu, autorequlyasiya adlanır.

Klinik əhəmiyyəti

Qeyri-kafi perfuziya (hipoperfuziya) işemiyaya — toxumanın oksigen aclığına, uzun və ağır pozğunluqda isə onun məhvinə (infarkta) gətirib çıxarır. Ümumi hipoperfuziyanın əlamətləri: solğun, soyuq, nəm dəri, dırnağa basdıqdan sonra kapilyarların gec dolması, sidik miqdarının azalması, huşun qarışması, qanda laktatın artması. Bu, şok, o cümlədən kardiogen şok üçün xarakterikdir.

Kardiologiyada miokardın perfuziyası xüsusi üsullarla qiymətləndirilir: perfuziya ssintiqrafiyası (birfotonlu emissiya tomoqrafiyası), stress-exokardioqrafiya, kontrastla ürəyin MRT müayinəsi, pozitron-emissiya tomoqrafiyası. Onlar yüklənmə zamanı qanın kifayət qədər çatmadığı ürək əzələsi sahələrini göstərir və revaskulyarizasiyanın lazım olub-olmadığını həll etməyə kömək edir. Beyin (insultda KT və MRT perfuziyası), böyrək və ətraf perfuziyasının qiymətləndirilməsi üsulları da mövcuddur.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

• ürəyin işemik xəstəliyi, stenokardiya, miokard infarktı;
• işemik insult və tranzitor işemik ataka;
• aşağı ətraf arteriyalarının aterosklerozu;
• kardiogen və digər şok növləri, ağır ürək çatışmazlığı;
• diabetik angiopatiya və mikrosirkulyasiya pozğunluqları.

Qəfil döş ağrısı, bədənin bir yarısında zəiflik, nitq pozuntusu və ya soyuq tərlə kəskin solğunluq zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırmaq lazımdır.