Perinatal ensefalopatiya

Perinatal ensefalopatiya (PEP) keçmiş SSGİ ölkələrində geniş yayılmış diaqnozdur. Beynəlxalq təsnifatda belə ayrıca diaqnoz yoxdur və müasir neonatoloq və nevroloqlar onu konkret vəziyyətlə əvəz etməyə çalışırlar: hipoksik-işemik ensefalopatiya, mədəciklərdaxili qansızma, periventrikulyar leykomalyasiya, beynin infeksion və ya metabolik zədələnməsi. Əks tərəfi də bilmək vacibdir: bir çox uşağa «PEP» normal yaş xüsusiyyətləri zamanı qoyulur — diksinmə, çənə titrəməsi, qaytarma, öz-özünə normallaşan əzələ tonusu. Belə hiperdiaqnostika lazımsız müayinə və müalicəyə gətirib çıxarır.

Səbəblər və risk amilləri

• dölün oksigen aclığı (hipoksiya) və doğuşda asfiksiya;
• vaxtından əvvəl doğuş və onunla bağlı beyin qansızmaları;
• doğuş travması;
• bətndaxili infeksiyalar, sepsis, meningit;
• ağır hipoqlikemiya, çox yüksək bilirubin, irsi mübadilə xəstəlikləri.

Simptomlar

Beynin həqiqi zədələnməsində ilk günlərdə depressiya (süstlük, zəif çığırtı, pis əmmə) və ya əksinə, artmış oyanıqlıq, əzələ tonusunun dəyişməsi, qıcolmalar, tənəffüs pozğunluqları müşahidə olunur. Sonradan psixomotor inkişafın ləngiməsi, uşaq serebral iflicinə qədər hərəki pozğunluqlar, epilepsiya, görmə və eşitmə problemləri mümkündür.

Diaqnostika

Diaqnozu həkim anamnez və dinamikada nevroloji baxış əsasında qoyur. Neyrosonoqrafiya (əmgək vasitəsilə beynin ultrasəs müayinəsi), baş beynin MRT-si, elektroensefaloqrafiya, infeksiya və mübadilə pozğunluqlarını axtarmaq üçün analizlər aparılır. Klinik əlamətləri olmayan təcrid olunmuş tapıntılar diaqnoz sayılmır.

Müalicə

Vaxtında doğulmuş uşaqlarda hipoksik-işemik ensefalopatiya zamanı həyatın ilk 6 saatında reanimasiya şəraitində müalicəvi hipotermiya aparıla bilər. Əsas səbəb müalicə olunur, qıcolmalar antiepileptik preparatlarla dayandırılır. Bərpa dövründə əsas rolu abilitasiya oynayır: müalicəvi bədən tərbiyəsi, göstərişə görə masaj, inkişaf məşğələləri. «Damar» və «nootrop» adlanan preparatların faydası sübut olunmayıb. İstənilən müalicəni həkim təyin edir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qıcolmalar, nəfəsin dayanması, kəskin süstlük, əmgəyin qabarması, davamlı qusma zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın. Uşaq 3 aylığında başını saxlamırsa, 9 aylığında oturmursa və ya qazandığı bacarıqları itirirsə, planlı qaydada nevroloqa müraciət edin.