Uşaq serebral iflici

Uşaq serebral iflici (USİ) bir xəstəlik deyil, doğuşdan əvvəl, doğuş zamanı və ya ondan az sonra yaranmış beyin zədələnməsinin hərəkətlərin və əzələ tonusunun pozulmasına səbəb olduğu vəziyyətlər qrupudur. Beynin zədələnməsi özü irəliləmir, lakin uşaq böyüdükcə təzahürlər dəyişir. USİ uşaq yaşında hərəki pozuntuların ən çox rast gəlinən səbəbidir.

Səbəblər və risk amilləri

• vaxtından əvvəl doğulma və aşağı doğum çəkisi — aparıcı amil;
• bətndaxili infeksiyalar, çoxdöllü hamiləlik, cift funksiyasının pozulması;
• doğuşda ağır hipoksiya, yenidoğulmuşda beyinə qansızmalar;
• yenidoğulmuşların güclü sarılığı (nüvə sarılığı);
• həyatın ilk aylarında beyin infeksiyaları və travmaları.

Simptomlar

İlk əlamətlər — hərəki inkişafın ləngiməsi (uşaq başını gec saxlayır, çevrilmir, oturmur), artmış və ya azalmış tonus, hərəkətlərin asimmetriyası, körpəlik reflekslərinin saxlanmasıdır. Spastik formalar (ən çox — hər iki ayağın, bədənin yarısının və ya bütün ətrafların zədələnməsi ilə), qeyri-iradi hərəkətlərlə diskinetik və koordinasiya pozğunluğu ilə ataktik formalar ayırd edilir. Tez-tez epilepsiya, görmə və eşitmə pozğunluqları, nitq inkişafının ləngiməsi, udqunma çətinlikləri müşayiət edir; bir çox uşaqda intellekt qorunur.

Diaqnostika

Diaqnozu uşaq nevroloqu müayinə və dinamik müşahidə əsasında qoyur; müasir standartlaşdırılmış qiymətləndirmə üsulları USİ-dən ilk aylarda şübhələnməyə imkan verir. Baş beynin maqnit-rezonans tomoqrafiyası zədələnmənin xarakterini göstərir. Əlavə olaraq elektroensefaloqrafiya, görmə və eşitmənin yoxlanılması aparılır, irsi və mübadilə xəstəlikləri istisna edilir.

Müalicə

USİ sağalmır, lakin erkən abilitasiya uşağın imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır. Komanda işləyir: nevroloq, reabilitoloq, müalicəvi bədən tərbiyəsi mütəxəssisi, erqoterapevt, loqoped, ortoped. Hərəki məşqlər, ortezlər, hərəkət vasitələri, botulinoterapiya və spastikliyi azaldan dərmanlar, lazım olduqda ortopedik əməliyyatlar istifadə olunur. Epilepsiyanın müalicəsi, qidalanmaya nəzarət, ailəyə psixoloji dəstək vacibdir. Müalicəni həkim təyin edir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Uşaqda qıcolma tutması 5 dəqiqədən çox davam edirsə və ya tutmalar şüur bərpa olunmadan təkrarlanırsa, həmçinin tənəffüs çətinliyi ilə boğulma zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın. Körpə hərəki inkişafda nəzərəçarpacaq dərəcədə geri qalırsa, planlı müraciət lazımdır.