İrriqoskopiya

Rentgenoqrafiyanın bu üsulunun xüsusiyyəti kontrast maddənin tətbiqindədir. Maye tədricən bağırsağı doldurur, bu da yoğun bağırsağın bütün şöbələrinin keyfiyyətli və yüksək informativ vizuallaşdırılmasına nail olmağa imkan verir.

Böyük pasiyentlərdə bağırsağın irriqoskopiyası bütün strukturları ətraflı göstərir, bu da yoğun bağırsağın formasını, ölçülərini, diametrini, xüsusiyyətlərini qiymətləndirməyə, toxumaların patoloji dəyişikliklərini, iltihabi və ya infeksion zədələnmələrin, müxtəlif yenitörəmələrin əlamətlərini və daha çox şeyi görməyə kömək edir.

Yoğun bağırsağın müayinəsi üçün bir neçə üsul mövcuddur. Hər üsulun öz üstünlükləri və məhdudiyyətləri var, seçimi həkim edir:

Çox vaxt müayinələr bir-birini tamamlayır və tək bir üsulun nəticəsi yekun diaqnoz hesab edilmir.

İrriqoskopiya adətən həzm sistemi ilə bağlı şikayətlər və ya yoğun bağırsaq xəstəliyinə şübhə olduqda təyin edilir. Prosedurun təyin edilməsi üçün əsas aşağıdakı şikayət və simptomlar ola bilər:

• nəcis ifrazının müxtəlif pozğunluqları: qəbizlik, ishal;
• meteorizm, qarında şişkinlik və ağırlıq;
• nəcis kütlələrində qan və ya selik qarışıqları;
• daimi yüngül ürəkbulanma, qusma, ürəkyanması, dispepsiya;
• defekasiya zamanı ağrı və diskomfort;
• qarnın aşağı şöbələrində tez-tez təkrarlanan ağrı, xüsusən yeməkdən sonra.

İrriqoskopiyanın aparılmasına göstərişlər müəyyən xəstəliklərə şübhələrdir:

• Kron xəstəliyi;
• yoğun bağırsağın polipləri;
• yoğun bağırsaq xərçəngi;
• işemik kolit və digər iltihabi bağırsaq xəstəlikləri;
• divertikulyoz;
• qıcıqlanmış bağırsaq sindromu;
• anadangəlmə inkişaf qüsurları;
• yoğun bağırsağın mənfəzinə yad cismin düşməsi şübhəsi.

Hər bir konkret halda irriqoskopiyanın göstərişləri, əks göstərişləri və mümkün riskləri əyani qəbul aparan həkim tərəfindən qiymətləndirilir.

Bağırsağın irriqoskopiyasına keyfiyyətli ilkin hazırlıqdan müayinənin nə dərəcədə informativ və dəqiq olacağı asılıdır. Mütəxəssislər aşağıdakı hazırlıq addımlarını tövsiyə edirlər:

• müayinədən bir neçə gün əvvəl qıcqırmaya, artmış qaz əmələ gəlməsinə və nəcis ləngiməsinə səbəb ola bilən qidaları rasiondan çıxarın;
• bu müddətdə qaynadılmış və buğlanmış qidalarla qidalanın, qızardılmış, fırında bişirilmiş yeməkləri, konservləri və şirniyyatları məhdudlaşdırın;
• klinikaya gəlişdən ən azı iki gün əvvəl spirtli içkilərdən tamamilə imtina edin;
• müayinə ciddi şəkildə acqarına aparılır, sonuncu yemək qəbulu prosedurdan bir neçə saat əvvəl olmalıdır;
• müayinə ərəfəsində bağırsağı həkimin göstərişi ilə imalə və ya işlədici vasitələrlə təmizləyin;
• gündə bir neçə dəfə, lakin kiçik porsiyalarla yemək və kifayət qədər maye qəbul etmək məsləhətdir.

Qidada hansı məhsulların uyğun olduğunu aşağıda görə bilərsiniz:

Həkim prosedurdan əvvəl qaz əmələ gəlməsini azaldan və ya bağırsaq peristaltikasını zəiflədən bəzi dərmanlar məsləhət görə bilər. Heç bir halda belə vasitələri mütəxəssisin göstərişi olmadan istifadə etməyin. Dərmanların dozasını yalnız həkim təyin edir.

İrriqoskopiyaya göndərilən pasiyent həkimə bütün xroniki xəstəliklər, əməliyyatlar, qəbul etdiyi dərmanlar, allergiyalar və hamiləlik ehtimalı barədə məlumat verməlidir. Əvvəl aparılmış kolonoskopiya, tomoqrafiya və rentgen müayinələrinin nəticələrini özünüzlə götürmək həkimə vəziyyəti daha dəqiq qiymətləndirməyə kömək edir.

Bağırsağın irriqoskopiyası standart protokol üzrə, zəruri mebel və aparaturla təchiz olunmuş ayrıca rentgen kabinetində iki mərhələdə aparılır:

1. Hazırlıq. Pasiyentdən gövdənin aşağı hissəsini paltardan azad etmək və maili masaya yan üstə uzanmaq xahiş olunur. Əllər arxada birləşdirilir, ayaqlar diz oynaqlarında bükülür.
2. Kontrastın yeridilməsi. İmalənin köməyi ilə düz bağırsağa kontrast maddə yeridilir, o tədricən yoğun bağırsağa keçir. Bağırsaq tamamilə dolduqdan sonra rentgenoloq həkim bir sıra şəkillər çəkir.
3. Hava ilə doldurma. İkinci mərhələdə bağırsaq hava ilə doldurulur. Bu, divarları hamarlayır və selikli qişanı daha yaxşı görməyə imkan verir. Əlavə şəkillər çəkilir.
4. Yekun. Şəkillər qeydə alındıqdan sonra kontrast maddə və hava çıxarılır, pasiyent tualetə gedə bilər.

Prosedur adətən təxminən 20–40 dəqiqə çəkir. Ağrısızlaşdırma tələb olunmur: pasiyent müayinə zamanı yalnız kiçik təzyiq və diskomfort hiss edir. Kontrast yeridilərkən dözüləbilən narahatlıq ola bilər.

Müasir praktikada irriqoskopiya ən təhlükəsiz diaqnostika metodlarından biri sayılır. Müayinə zamanı alınan şüalanma dozası nisbətən aşağıdır və göstərişlər nəzərə alınaraq aparıldıqda qəbul edilə bilən sayılır.

Prosedurdan sonrakı bütün arzuolunmaz hadisələr, bir qayda olaraq, kontrastın istifadəsi ilə bağlıdır. Artmış tərləmə, yüngül başgicəllənmə, qısamüddətli ürəkbulanma, qarında ağrılılıq qeyd oluna bilər.

Bəzən ciddi ağırlaşma – yoğun bağırsağın perforasiyası inkişaf edir, bu da rentgenkontrast maddənin qarın boşluğuna düşməsi və geniş iltihabi proses ilə təhlükəlidir. Belə vəziyyətlər son dərəcə nadir hallarda yaranır.

İrriqoskopiyadan sonra xəstənin vəziyyəti əsasən bağırsaq müayinəsinin necə aparılmasından asılıdır: təcrübəli mütəxəssislər bütün manipulyasiyaları tez, dəqiq və səliqəli yerinə yetirirlər. Lisenziyalı tibb müəssisələrinə müraciət etmək çox vacibdir.

• Müayinədən dərhal sonraPasiyent adətən evə gedə bilər. Bağırsaqda kontrast maddənin qalıqları səbəbindən qarında şişkinlik və yüngül narahatlıq ola bilər.
• İlk günNəcis kontrast maddə səbəbindən ağımtıl rəngdə ola bilər. Bol maye qəbul etmək kontrastın bağırsaqdan çıxmasına kömək edir.
• İlk günlərQəbizlik yarana bilər. Həkim lazım olduqda yüngül işlədici və ya pəhriz tövsiyə edir.

İrriqoskopiya gedişində alınmış məlumatları rentgenoloq həkim öyrənir, təhlil edir və təsvir edir. Nəticələr əsasında o, müxtəlif patoloji dəyişiklikləri aşkar edə bilər:

• bağırsağın yerdəyişməsi;
• selikli qişanın relyefinin və ya bütövlüyünün pozulması;
• bağırsaq mənfəzinin stenozu;
• orqanın divarlarında müxtəlif xarakterli yenitörəmələrin olması;
• bağırsağın anomal genişlənməsi;
• bağırsağın mənfəzində yad cisimlərin olması;
• toxumaların iltihabi zədələnmələrinin əlamətləri.

İrriqoskopiya yoğun bağırsaq xəstəliklərinin diaqnostikasının hamı üçün əlçatan, sürətli və təhlükəsiz üsuludur; o, təkcə böyük pasiyentlərdə deyil, uşaqlarda da geniş istifadə olunur. Anlamaq vacibdir ki, hətta irriqoskopiya nəticələrinin şərhi də son diaqnoz deyil. Konkret patologiyanı müalicə həkimi aparılmış müayinə və digər diaqnostik metodlar əsasında müəyyən edir.

İrriqoskopiyadan sonra aşağıdakı hallarda gecikdirmədən həkimə və ya təcili yardıma müraciət edin:

Belə əlamətlər çox nadir hallarda ağırlaşmanı göstərə bilər. Vaxtında müraciət ciddi nəticələrin qarşısını alır.