Rezus-mənfi ananın anticisimlərinin rezus-müsbət dölün eritrositlərini parçalayaraq hemolitik xəstəlik yaratdığı immun konflikt.
Sinonimlər: Rezus-sensibilizasiya
Rezus-konflikt (rezus-izoimmunizasiya) qanı rezus-mənfi olan qadında rezus faktoru atadan almış rezus-müsbət döllə hamiləlik inkişaf etdikdə yaranır. Dölün eritrositləri ananın qan dövranına düşərsə, onun immun sistemi antirezus anticisimlər hasil edir. IgG sinfinə aid anticisimlər plasentadan keçir və dölün eritrositlərini dağıdır — dölün və yenidoğulmuşun hemolitik xəstəliyi inkişaf edir: anemiya, sarılıq, ağır hallarda dölün sulu şişkinliyi.
Səbəblər və risk amilləri
Sensibilizasiya əksər hallarda doğuş zamanı baş verir, lakin daha əvvəl də mümkündür:
- əvvəlki doğuşlar, düşüklər, abortlar, uşaqlıqdankənar hamiləlik;
- hamiləlik dövründə qanaxmalar, qarın travması;
- invaziv prosedurlar — amniosentez, xorion biopsiyası;
- keçmişdə uyğun olmayan qanın köçürülməsi.
İlk hamiləlik adətən konfliktsiz keçir: anticisimlər toplanır və sonrakı hamiləliklərdə dölü zədələyir.
Simptomlar
Anada simptom olmur. Dölün zədələnməsi yalnız müayinə zamanı aşkarlanır: ultrasəsdə qaraciyərin böyüməsi, boşluqlarda maye toplanması, plasentanın qalınlaşması. Yenidoğulmuşda — erkən yaranan və sürətlə artan sarılıq, solğunluq, qaraciyər və dalağın böyüməsi.
Diaqnostika
- Hamilənin (və uşağın atasının) qan qrupu və rezus faktorunun təyini.
- Ananın qanında antirezus anticisimlərin (titrin) müntəzəm yoxlanılması.
- Anticisimlər olduqda anemiyanı aşkar etmək üçün dölün orta beyin arteriyasında qan axını sürətinin dopplerometriyası.
- Bəzi mərkəzlərdə — ana qanında dölün DNT-si ilə onun rezus faktorunun təyini.
Müalicə
Dölün ağır anemiyasında ixtisaslaşmış mərkəzdə göbək ciyəsi damarları vasitəsilə bətndaxili eritrosit köçürülməsi aparılır. Yenidoğulmuşlara fototerapiya, lazım olduqda əvəzedici qan köçürülməsi edilir.
Profilaktika
Əsas tədbir anticisimləri olmayan rezus-mənfi qadına antirezus immunoqlobulinin yeridilməsidir: hamiləliyin 28-ci həftəsində, rezus-müsbət uşaq doğulduqdan sonra 72 saat ərzində, həmçinin düşük, abort, qanaxma, travma və invaziv prosedurlardan sonra. Bu profilaktika xəstəliyin tezliyini kəskin azaldıb.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Rezus-mənfi hamilə istənilən qanaxmadan, qarın travmasından və ya yıxılmadan sonra, həmçinin döl hərəkətləri azaldıqda gecikmədən həkimə müraciət etməlidir.
